De geschiedenis van Archeologie, Prehistorie en Geologie 

docent: dr. T.J.A. Reijers   

Geologie, prehistorie en archeologie zijn wat exotische wetenschappen. Zou dat zo zijn omdat juist deze wetenschappen ons mensbeeld in tijd en ruimte zo ingrijpend hebben bijgesteld? Bij het beantwoorden van die vraag worden ook onze (on)zekerheden door de eeuwen heen besproken. Het denken over tijd en ons wereldbeeld evolueerde. Vroege archeologische en prehistorische vondsten en waarnemingen speelden een rol vanaf de Verlichting. Toen werd ook de paleoantropologie belangrijk, zeker nadat menselijke fossielen waren gevonden. Wat waren dat voor mensen? Preadamiten? Konden zulke ‘vroege mensen’ begrepen worden door etnografische vergelijkingen met huidige primitieve mensen? Het besef groeide dat Neanderthalers dicht bij ons staan, maar de Cro Magnon mensen (homo sapiens) nog dichter.

Deze cursus richt zich op Europa, met uitzondering van de bespreking van de vondst van onze landgenoot Eugène Dubois in Nederlands Oost-Indië. Naarmate er meer menselijke skeletresten en (on)gepolijste werktuigen van steen werden gevonden werd het mogelijk ze te classificeren. Er wordt speciale aandacht gegeven aan Europese voorhistorische kunst, een deel waarvan we zullen zien op een excursie in Noord-Spanje. Ook wordt kort stilgestaan bij de chronologische rangschikking van menselijke culturen uit het Meso- en Neolithicum. Dan volgen conclusies.

De cursus beoogt een overzicht te geven over de raakvlakken in de ontwikkeling van drie typische ‘Verlichtingswetenschappen’ die een rol hebben gespeeld bij het reconstrueren van de ontwikkeling van de Europese mens. Deze cursus biedt een unieke kans om deze drie ‘exotische’ wetenschappen in hun samenhang te leren zien.

Programma driedaagse cursus

Dinsdag 24 april

09.30 – 10.30    Inleiding: Zekerheden de mens ontnomen

10.30 – 10.45    Koffiepauze

10.45 – 12.00    Ontwikkeling van het denken over de mens op aarde

12.00 – 13.00    Lunchpauze

13.00 – 14.30    Archeologie en prehistorisch onderzoek

14.30 – 14.45    Theepauze

14.45 – 16.30    Archeologie en prehistorisch onderzoek (slot)

Paleoantropologie tot het midden van de 19de eeuw: etnografisch historische vraagstukken over vroege mensen

Woensdag 25 april

09.30 – 10.30    Paleoantropologie vanaf het midden van de 19de eeuw: vroege en late Neanderthalers

10.30 – 10.45    Koffiepauze

10.45 – 12.00    Paleoantropologie vanaf het midden van de 19de eeuw: stenen werktuigen en Homo sapiens

12.00 – 13.00    Lunchpauze

13.00 – 14.30    Menselijke skeletten in Europa gedateerd en geclassificeerd

14.30 – 14.45    Theepauze

14.45 – 16.30    Menselijke skeletten in Europa gedateerde en geclassificeerd (slot)

Donderdag 26 april

09.30 – 10.30    Voorhistorische kunst in Europa

10.30 – 10.45    Koffiepauze

10.45 – 12.00    Voorhistorische kunst in Europa (slot)

                        Chronologische rangschikking van prehistorische menselijke aanwezigheid in Europa

12.00 – 13.00    Lunchpauze

13.00 – 14.30    Culturen in het Meso- en Neolithicum

14.30 – 14.45    Theepauze

14.45 – 16.30    Cursusevaluatie, discussie, vragen, en inleiding in de excursie naar Noord-Spanje

Praktische informatie

Cursusdagen:	Dinsdag 24, woensdag 25 en donderdag 26 april 2012
Tijd:	09.30 - 16.30 uur
Kosten:	€ 180,--
Locatie:	De Haagse Hogeschool, Johanna Westerdijkplein 75, Den Haag
Werkvorm:	driedaagse cursus
Literatuur:	Het minimum aantal is 12 deelnemers.  De docent verstrekt bij aanvang een syllabus tegen betaling van € 20. De syllabus is niet inbegrepen in de cursusprijs.
Excursie:	Een optioneel vervolg op deze cursus is de negendaagse excursie “De Prehistorie, Geologie, Geschiedenis en Cultuur van Noord-Spanje” van 27 september tot en met 5 oktober 2012. Zie voor het programma van deze excursie en boekingsmogelijkheid: www.marcopoloreizen.nl. Deze excursie is een activiteit buiten verantwoordelijkheid van HOVO Den Haag. Deelname aan deze excursie is facultatief. Door te boeken accepteren deelnemers mee te gaan op eigen risico. De reisbegeleider aanvaardt geen aansprakelijkheid.

Docent

Tom Reijers is geoloog. Meer informatie in de beschrijving van de excursie. Afgelopen zomer verzorgde hij voor HOVO Den Haag de driedaagse cursus “Landschappen voor reizigers”.