Geschiedenis van het Klassieke Rome. Een vierdelige cursus. Deel 2: Koningstijd en Republiek (754 - 29 voor Christus), II 

docent: drs. E. Kröner-Tamboezer

Romes vroegste geschiedenis is een rijke bron van verhalen waarin het ‘goddelijke’ en het ‘menselijke’ door elkaar lopen – dat daarin de zuivere waarheid niet meer te achterhalen is, vindt de geschiedschrijver Livius ( Vanaf de Stichting van de Stad, eerste eeuw voor Christus) niet zo belangrijk: als de morele inhoud van deze verhalen maar tot lering kan strekken, hebben ze een belangrijke functie. Een zo groot volk als het Romeinse mag zijn begin wel bij de goden zoeken! Die eerste periode (754 – 510 v.Chr.), toen Rome door koningen geregeerd werd, kennen we dus vooral uit ‘sterke’ verhalen: iedereen weet bijvoorbeeld wel dat de tweeling Romulus en Remus door een wolvin is gezoogd. Dat de jongens daardoor heel sterk werden en een stad stichtten die voorbestemd was om de wereld te veroveren, zal dan niet verbazen!

Na het verdrijven van de laatste koning werd de staatsvorm die van een ‘Republiek’; nooit meer wilden de Romeinen de onderdanen zijn van een koning. Ze waren zeer trots op hun recht om hun eigen staat te besturen. De hoge functionarissen waren even bekwaam in het civiele bestuur als in het oorlogvoeren; Rome ging daar gestaag mee door tot het aan het eind van de eerste eeuw voor Christus een gebied beheerste waar Frankrijk, Spanje, Noord-Afrika, het Midden-Oosten en Griekenland toe behoorden. Toen kwam er een einde aan de ‘Republiek’: de macht kwam na harde strijd in handen van één man: Octavianus/Augustus. Dat was het begin van de ‘Keizertijd’, die in West-Europa nog tot 476 zou duren.

Aangezien de docente de uitgebreide geschiedenis van het klassieke Rome met enige diepgang en levendigheid wil behandelen, is gekozen voor de opzet van een vierdelige cursus. De geschiedenis van het oude Rome valt uiteen in twee periodes: enerzijds de Koningstijd en de Republiek en anderzijds de Keizertijd. Per cursusjaar wordt een periode behandeld in twee delen, per semester een deel. In het najaar van 2011 is deel 1 (Koningstijd/Republiek, I) afgesloten. In het voorjaar van 2012 staat deel 2 (Koningstijd/Republiek, II) op het programma. In het cursusjaar 2012-2013 volgen twee delen over de Keizertijd. De vier delen van deze cursus bieden samen een overzicht van de geschiedenis van het klassieke Rome. Tegelijk vormt elk deel een afgebakende eenheid, zodat men er ook voor kan kiezen een afzonderlijk deel te volgen.

In het voorjaar van 2012 worden in deel 2 (Koningstijd/Republiek, II) de volgende onderwerpen behandeld: de oorlogen met Carthago toen Hannibal Rome bijna op de knieën dwong (derde eeuw v.Chr.); het contact met de Griekse wereld en de grote invloed daarvan op het culturele leven in Rome; het optreden van Tiberius en Gaius Gracchus (133 en 123 v.Chr.); de poging tot staatsgreep door Catilina en Cicero’s optreden daartegen (63 v.Chr.); de machtsstrijd tussen Caesar en Pompeius en daarna Octavianus en Marcus Antonius (periode van burgeroorlogen, eerste eeuw v.Chr.).

Bij de bespreking van deze onderwerpen zal de docente ingaan op de eisen die de antieke schrijvers aan geschiedschrijving stelden, en zoveel mogelijk gebruik maken van de beschikbare bronnen, bijvoorbeeld Livius, Vanaf de Stichting van de Stad; Sallustius, De Samenzwering van Catilina; Cicero, Redevoeringen tegen Catilina en Brieven; Caesar, De Oorlog in Gallië en De Burgeroorlog. De lessen zullen gedeeltelijk ‘geschiedenisles’, gedeeltelijk ‘literatuurles’ zijn. Het geheel zal worden geïllustreerd met afbeeldingen uit de Oudheid en de latere Europese kunst.

Praktische informatie

Cursusdagen:	Donderdag 9, 16, 23 februari; 8, 15, 22, 29 maart; 5 april 2012
Tijd:	10.00-12.30 uur
Locatie:	De Haagse Hogeschool, Johanna Westerdijkplein 75, Den Haag
Kosten:	€ 190,--
Werkvorm:	hoor- en werkcolleges
Studiebelasting:	8 colleges van 2 uur en enkele uren zelfstudie per week
Literatuur:	De cursisten wordt gevraagd Sinds de Stichting van de Stad van Livius aan te schaffen (vertaling H. van Rooijen-Dijkman en F.H. van Katwijk-Knapp, Athenaeum - Polak & Van Gennep 2010, paperback, € 7,95). Men kan overigens ook voor een andere uitgave kiezen. Verder verstrekt de docente tegen kostprijs (€ 5 à 10) een reader met andere relevante teksten.
Bijzonderheden:	Kennis van het Latijn is niet nodig; de teksten worden in vertaling gelezen.

Docent

Elsbeth Kröner-Tamboezer studeerde Klassieke Letteren aan de Universiteit Leiden en was lerares Oude Talen aan het Rijnlands Lyceum te Wassenaar.