De sociale architectuur van de opvoeding
Met als subthema’s:
- Opvoeding als organisatieproces;
- Leefomgevingskwaliteit en opvoeding
In de afgelopen vier jaar hebben het lectoraat en kenniscentrum het zogenaamde Triple O model van de opvoeding ontwikkeld, onderzocht en gepropageerd middels publicaties, adviezen aan overheden en andere organisaties. In dit model wordt opvoeding benaderd als een proces waarin de kwaliteit van verbindingen tussen drie actoren of een ‘Triple O’, te weten Ouders, Onderwijs en Omgeving (zowel de menselijke omgeving, bijvoorbeeld de mate van sociale samenhang in straten of buurt als de fysieke en economische omgeving) cruciaal is voor de vierde O, de kwaliteit van Ontwikkeling van kinderen en jeugdigen. Bij de kwaliteit van de verbinding van de drie O’s (Ouders, Onderwijs en Omgeving) staat centraal de vraag welke sociale infrastructuur, dat wil zeggen welke netwerken, organisaties en voorzieningen in welk gebied vereist zijn om zoveel als mogelijk een ‘culture of connectedness’ met betrekking tot de opvoeding en ontwikkeling van kinderen en jeugdigen te doen ontstaan en voortbestaan. Kinderen en jeugdigen die opgroeien in een cultuur van verbondenheid ontwikkelen zich, zoals de Winter herhaaldelijk op basis van nationaal en internationaal onderzoek heeft aangetoond, ‘qua maatschappelijke kansen, lichamelijke en psychische gezondheid, cognitieve en emotionele ontwikkeling in alle opzichten beter dan kinderen die in een niet-verbindende omgeving worden groot gebracht’.
Opvoeding als organisatieproces
Lectoraat en kenniscentrum hebben de afgelopen periode op verschillende manieren aan de ontwikkeling van structuren bijgedragen die een dergelijke opvoedingscultuur bevorderen. Dat is onder andere gebeurd door het organiseren van een Syntegrity bijeenkomst met een dertigtal sleutelfiguren op het gebied van opvoeding, jeugdzorg en veiligheid uit de Haagse regio. Dat heeft met name geleid tot het gemeenschappelijke adagium van alle betrokken partijen: “Eén kind, Eén plan, Eén casemanager”. Tegen de achtergrond daarvan is een opleiding tot casemanager ontwikkeld die vanuit lectoraat en Kenniscentrum nu aan werkers in het veld wordt gegeven.
Het is ook gebeurd door het project ‘Ketenaanpak Segbroek’ waaraan lectoraat en kenniscentrum op verzoek van de gemeente Den Haag leiding geven en waarin bovengenoemd adagium geconcretiseerd wordt.
Daarnaast hebben lectoraat en kenniscentrum een centrale rol gespeeld in de ontwikkeling van de methodiek Netwerken Jeugd Hulpverlening 0-12 jaar binnen de gemeente Den Haag. Verder is aan de thematiek van opvoeding als organisatieproces bijgedragen door het ontwikkelen en uitvoeren van programma’s voor de bevordering van ouderbetrokkenheid in het primair onderwijs in de gemeenten Den Haag, Leiden en Gouda, de zogenaamde Meer Kansen met Ouders (MKMO-)programma’s. In dat kader is een methodiek voor het verhogen van de ouderbetrokkenheid ontwikkeld en getest, die in de komende periode ook naar andere regio’s wordt uitgebreid.
Deze activiteiten worden de komende periode op grotere schaal voortgezet. Zo wordt in 2007 en 2008 samengewerkt met de provinciale Zuid-Hollandse Stichting Jeugd, Samenleving en Opvoeding (JSO) in Gouda en andere organisaties, aan de productie van een kwaliteitsinstrument voor zorgnetwerken voor kinderen en jeugdigen.
Behalve voor het primair onderwijs worden voorts (met externe financiering) in de loop van 2007 ook structuren en methoden voor de bevordering van ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs ontwikkeld en geevalueerd. Daarnaast wordt een project voorbereid met de gemeente Den Haag en welzijnsinstellingen over de aansluiting van de derde O in het Triple O model, in casu hoe welzijns- en jeugd- en jongerenwerk, jeugdzorg en kinderopvang kunnen worden verbonden met en bijdragen aan de onderlinge betrokkenheid van ouders en onderwijs.
Leefomgevingskwaliteit en opvoeding
Lectoraat en kenniscentrum hebben het initiatief genomen tot de ontwikkeling van een leergang en, in een wat later stadium, van een masteropleiding Sociale Architectuur, waarbij bijzondere nadruk voor wat betreft de inhoudelijke bijdrage van lectoraat en kenniscentrum ligt op de Sociale Architectuur van de Opvoeding. Op 16 maart 2007 vond in De Haagse Hogeschool een eerste symposion plaats over Sociale Architectuur, geinitieerd door het lectoraat en kenniscentrum, in samenwerking met externe partijen. Ter voorbereiding daarop is in 2006 vanuit het lectoraat en kenniscentrum een essay over de wenselijkheid en uitgangpunten van een masteropleiding Sociale Architectuur geschreven. Dit essay bevat tevens de neerslag van de ervaringen die vanuit het lectoraat zijn opgedaan met de training van opbouwwerkers tot sociaal architecten alsmede een beroeps- en competentieprofiel.
Medio 2007 vond een eerste masterclass Sociale Architectuur plaats. De start van een masteropleiding wordt begin dan wel najaar 2008 voorzien.
Het lectoraat en kenniscentrum hebben met het oog op dit zwaartepunt en op verzoek van de gemeente Den Haag de twee in 2007 gestarte Centra voor Jeugd en Gezin in de gemeente geadopteerd. De ontwikkeling van blauwdrukken voor deze centra en voor de sociale infrastructuur om deze zo effectvol mogelijk te doen functioneren, zal een van de taken zijn.
