Conferentie 'Wiens verhaal telt? Naar een narratieve en dialogische loopbaanbegeleiding' (23 november 2011)

Om anno 2011 als burger en als werknemer adequaat te kunnen functioneren, moeten individuen meer zelfsturend zijn dan hun ouders. De basis van zelfsturing is een gevoel van richting en identiteit: Wat voor mens ben ik? Wat voor werk past er bij mij? Wat voor werkomgeving past bij mij?

Onderzoek in het Nederlandse beroepsonderwijs laat zien dat een leeromgeving die zelfsturing bevordert, aan drie eisen moet voldoen. Allereerst moet er sprake zijn van praktijksturing: levensechte problemen, liefst met levensechte probleemeigenaars, moeten richtinggevend zijn voor het leerproces. Theorie moet ‘just in time’ en ‘just enough’ worden aangereikt ter ondersteuning van het omgaan met de praktijkproblemen. Vervolgens moet de leeromgeving dialogisch zijn: leerlingen en studenten moeten de kans krijgen zich samen met hun docenten en loopbaanbegeleiders een mening te vormen over de persoonlijke zin en de maatschappelijke betekenis van hun praktijkervaringen. En tenslotte moet de lerende gaandeweg meer invloed krijgen op zijn of haar eigen leerproces.

Het voeren van een dialoog blijkt in het onderwijs bijzonder moeilijk te zijn. Het onderwijs kent en lange traditie waarin op monologische wijze kennis werd overgedragen. Het gevolg is dat e meeste docenten zich niet in staat achten loopbaangesprekken met leerlingen/studenten te voeren, hun managers daarom geneigd zijn te investeren in trainingen ‘gespreksvaardigheden’ en in methodieken die ‘docent-onafhankelijk’ zijn (en daarom al te vaak het gesprek instrumentaliseren), en politici en beleidsmakers terugvallen op het vertrouwde adagium dat een goede keuze een geïnformeerde keuze is en derhalve bijvoorbeeld investeren in websites.

Ook wetenschappers weten niet goed raad met de gevolgen van de individualisering van de samenleving en de ingrijpende veranderingen in de economie (w.o. de opkomst van de diensteneconomie). Moet het accent gelegd worden op het opdoen van concrete ervaringen met werk en werken, op het aanleren van generieke ‘survival skills’, op het levensverhaal van de leerling/student of op de wijze waarop het individu met zijn omgeving onderhandelt over de zin en betekenis van zijn leven?

Op woensdag 23 november 2011 organiseerde het lectoraat Pedagogiek van de Beroepsvorming van De Haagse Hogeschool in samenwerking met het International Institute for the Dialogical Self de conferentie ‘Wiens verhaal telt? Naar een narratieve en dialogische loopbaanbegeleiding’. Tijdens deze conferentie werd het spanningsveld tussen informeren, vertellen en dialoog nader verkend. Hierbij werd niet alleen het onderwijs besproken, maar werd er ook ingaan op ontwikkelingen binnen HRM/HRD. Dit alles met als thema ‘Wiens verhaal telt?’