Interview met lector Frans Hoogeveen

Psychogeriatrie is een vak apart

In 2030 lijden een half miljoen Nederlanders aan dementie. Een tekort aan hoogopgeleide en professionele verzorgers dreigt: zowel het mbo als het hbo heeft geen opleiding op het gebied van psychogeriatrie.
Daar gaat Frans Hoogeveen met ‘zijn’ lectoraat Psychogeriatrie iets aan doen.

Wat gaat het lectoraat Psychogeriatrie doen?

De initiatieven van de laatste jaren uitbouwen. En nieuw onderzoek opzetten. Dit lectoraat startte in 2005 en had als doel de kwaliteit van leven en zorg voor mensen met dementie te verbeteren. Daarnaast wilde het mogelijkheden ontwikkelen om professionals op te leiden.

Wat heeft het lectoraat Psychogeriatrie al bereikt?

Het lectoraat ontwikkelde de afgelopen jaren een minor Psychogeriatrie. Die startte in september 2009; toevallig ook het moment dat ik Bère Miesen opvolgde, die het lectoraat de eerste vier jaar leidde. Een opleiding op het gebied van dementie is hard nodig. Op dit moment lijden al zo’n 270.000 Nederlanders aan die aandoening: in 2030 zijn dat er maar liefst een half miljoen.

Dan heeft de psychogeriatrie op korte termijn veel hulpverleners nodig.

Klopt. Het is daarom een ernstige tekortkoming van zowel het mbo- als het hbo-onderwijs dat er tot voor kort geen aparte aandacht was voor dit specialisme. Daarom zijn er nu veel te weinig hoogopgeleiden die professioneel kunnen omgaan met dementie. Zorg bieden aan deze mensen en hun familie is een vak apart: het stelt in cognitief, emotioneel en relationeel opzicht hoge eisen aan hulpverleners.

En dat leren deelnemers aan de minor psychogeriatrie.

Dat en meer. De minor staat open voor studenten van de opleiding HBO-V en de Academie voor Sociale Professies. Ook professionals uit het werkveld kunnen deelnemen. We leren hen ‘wat dementie inhoudt’, ‘welke vormen er zijn’ en ‘wat de gevolgen zijn voor patiënten en hun directe naasten’. Onze eerste cursus verliep succesvol. Nu ontwikkelen we plannen om die minor uit te bouwen tot een uitstroomrichting voor de opleiding HBO-V. Voor we zover zijn, hebben we nog veel werk te verzetten: op dit moment hebben slechts twee op de honderd studenten interesse in een loopbaan in de psychogeriatrie. Dat komt vooral door de ongunstige beeldvorming over de sector, die maatschappelijk in laag aanzien staat.

Kán het lectoraat de psychogeriatrie aantrekkelijk maken voor jongeren?

We gaan een onderzoek doen naar beeldvorming. Leggen jonge mensen foto’s voor van ouderen en van mensen met dementie en stellen daar vragen over. Ik verwacht dat uit dat onderzoek zal blijken dat jongeren weinig kennis hebben over ouderen en dat ze een eenzijdig beeld hebben bij dementie. Die beeldvorming willen we daarna gaan beïnvloeden.

Wat gaat het lectoraat verder onderzoeken?

We gaan ons onder meer bezig houden met de kwaliteit van leven van dementerenden. Willen hen een zo gelukkig mogelijk leven bezorgen, bijvoorbeeld door middel van muziek. Wat blijkt: tussen je 15e en 25ste levensjaar bouw je de meeste herinneringen op. De rest van je leven denk je vaak terug aan die periode. En aan die liedjes die je toen beluisterde. Als je de favoriete muziek van een dementerende kunt achterhalen en afspelen, breng je zijn of haar herinneringen uit die tijd tot leven. Wij zijn ervan overtuigd dat we op die manier het welbevinden van patiënten kunnen verhogen.

Daarnaast gaan we onder meer het lerend vermogen van mensen met dementie onderzoeken. Hun geheugen mag dan kapot zijn, het functioneert nog wel. We gaan een scala aan mogelijkheden testen hoe we patiënten kleine stukjes informatie kunnen aanreiken en hoe ze die verwerken. In de praktijk zou dat ervoor kunnen zorgen dat dementerenden bijvoorbeeld het toilet kunnen blijven vinden. Tenslotte gaan we bekijken hoe we het rendement van opleidingen kunnen verhogen. Hoe we de aansluiting tussen theorie en praktijk kunnen verbeteren.

Het lectoraat Psychogeriatrie onderzoekt dus niet hoe dementie te voorkomen of te genezen is?

We doen inderdaad geen neurologisch en neurobiologisch onderzoek. Dat gebeurt op universiteiten. Als hbo-lectoraat zijn we een stuk praktischer ingesteld.