De positie van milieuvluchtelingen in het internationale recht

Hoe kunnen milieuvluchtelingen effectief beschermd worden door een normatief internationaal raamwerk?

Dit onderzoek richt zich op mensen die gedwongen zijn hun normale leefgebied te verlaten omdat hun kans om te overleven bedreigd wordt, als gevolg van een acute of geleidelijke achteruitgang van natuurlijke leefomstandigheden. Vanwege de multicausaliteit van de beslissing om te migreren en de vaak indirecte invloed van milieudegradatie op deze beslissing betreft het een complexe materie. Bovendien is er een grote diversiteit aan verschijningsvormen van milieudegradatie en is het bij een aantal vormen lastig een onderscheid te maken tussen gedwongen (en dus beschermingswaardige) migratie en vrijwillige migratie. Het onderzoek vangt daarom aan met een systematische behandeling van het concept en een bespreking van de (juridische) knelpunten per type milieuvluchteling. De analyse van de normatieve bescherming zal aansluiten op deze systematische indeling.

Gelet op de hoge aantallen milieuvluchtelingen en het grensoverschrijdende karakter van o.a. vervuiling en migratie zullen er op mondiale schaal nieuwe oplossingen moeten worden gevonden. In het onderzoek zal worden geanalyseerd in hoeverre bestaande internationale regelgeving bescherming kan bieden aan milieuvluchtelingen. Er zal hierbij worden gekeken naar traditionele beschermingsregimes als mensenrechten en humanitaire rechten, maar er zal ook gezocht worden naar bescherming door middel van creatieve interpretatie van minder voor de hand liggende regimes als de ‘responsibility to protect’. Er zullen juridische regimes besproken worden die zich richten op individuen, op vervuilers en op staten.

Tevens zal er worden gekeken in welke situaties het internationale recht geen of onvoldoende bescherming biedt. Er wordt aan de hand van gezaghebbende voorstellen voor toekomstige beschermingsregimes bekeken of deze de benodigde bescherming kunnen bieden. Tegelijkertijd biedt de praktijk op dit moment al interessante voorbeelden van migratie ten gevolge van milieudegradatie. De problematiek is al op grote schaal zichtbaar in Afrika en bij zinkende eilandstaten. Daarom zal een praktijkstudie naar de juridische oplossingen die in deze gebieden worden gekozen deel uitmaken van het onderzoek. Er zal daarbij met name worden gekeken naar regionale oplossingen.