Vier studenten De Haagse ontwikkelen slim inzamelmiddel voor treinschoonmakers

Ontwerp een inzamelmiddel waarmee schoonmakers in de trein in één handomdraai kranten en restafval gescheiden kunnen inzamelen en afvoeren naar de papiercontainers op stations. Met deze opdracht van NS Operatie gingen vier studenten van De Haagse - Jos Zomer, Cyprien Kraaijpoel, Merel Maletzky en Tom de Jonge - aan de slag. De schoonmakers stonden vanaf het begin centraal. De blauwe ‘krantentas’ is in alle opzichten duurzaam en gemaakt van de bekleding van oude NS-treinstoelen.

Studenten treinschoonmakers De studenten (v.l.n.r.): Cyprien Kraaijpoel, Tom de Jonge, Merel Maletzky en Jos Zomer. In 2015 sloten de Nederlandse Spoorwegen, ProRail en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu een Green Deal. Hierin legde de NS haar ambitie vast om, vanaf 2020, 75 procent van het consumentenafval te scheiden en 25 procent te reduceren naar 9.000 ton. “Consumentenafval bevindt zich op stations en in de winkels en een derde hiervan is afkomstig uit de treinen. Binnen de afvalstromen in de trein neemt de krant - vooral de Metro - een belangrijke plaats in: maar liefst 33 procent van het totale afval bestaat uit papier. “Voor de introductie van het krantenbeleid in januari 2017 was het nog niet op alle schoonmaaklocaties mogelijk om kranten apart in te zamelen en af te voeren voor recycling. Hierdoor kwamen nog kranten in de container met restafval terecht”, vertelt Ilse de Vos van Eekeren, manager Duurzamer Ondernemen van NS Operatie.

Niet bij restafval, maar in papierbak

Hierin wilde NS Operatie verandering brengen. “Als onderdeel van het krantenbeleid vragen NS en Metro reizigers om hun uitgelezen Metro, krant of tijdschrift in het bagagerek achter te laten voor de volgende reiziger. Het grote voordeel is dat een krant door meerdere mensen wordt gelezen, waardoor er minder nodig zijn. Bovendien liggen alle kranten in het bagagerek en niet meer verspreid door de hele trein. De schoonmakers halen de kranten ’s middags uit de trein en voeren ze apart af.” Sindsdien belanden de kranten niet meer bij het restafval, maar in de papierbak. Het enige wat nog ontbreekt, is een geschikt inzamelmiddel. “Toen heb ik De Haagse benaderd met de vraag of studenten aan dit project wilden meewerken. Ik had eerder positieve ervaringen met een project gericht op hergebruik van bedrijfsafval uit oude NS-treinen”, vertelt Ilse. “Hierbij kregen oude treinonderdelen die vrijkwamen bij de revisie van treinen een tweede leven door hiervan nieuwe producten te ontwerpen ofwel te up-cyclen.”

Eind vorig jaar werd de opdracht als bedrijfsproject opgepakt door vier studenten Industrieel Product Ontwerpen. Het ontwerp moest aan allerlei strikte voorwaarden voldoen. “De treinen worden overdag en ’s nachts schoongemaakt. Overdag vinden de meeste werkzaamheden plaats op de keerpunten van trajecten die treinen afleggen. Tijdens deze stops hebben de schoonmakers slechts luttele minuten de tijd en beperkt de ruimte om de trein schoon te maken. Ze mogen reizigers daarnaast tijdens hun werk niet hinderen. Dat stelt eisen aan het inzamelmiddel: je moet er bijvoorbeeld gemakkelijk mee door gangpaden kunnen lopen en trappen of- en aflopen”, legt Ilse uit.

‘Twee-in-één-zak’

De vier studenten bezochten allerlei schoonmaaktrajecten en liepen met schoonmakers mee. “We hebben veel ideeën bedacht en deze getest met de schoonmakers. Ons ontwerp is gebaseerd op een handeling waarbij de schoonmaker prullenbakken moet leegtrekken. We merkten dat het heel handig is als ze hierbij één hand vrij kunnen vrijhouden waarmee ze het afval kunnen scheiden”, legt Jos Zomer, één van de vier studenten, uit. “We hebben een ‘krantentas’ of ‘twee-in-één-zak’ ontwikkeld: met een herbruikbare zak als papiercompartiment en één vuilniszak aan de andere kant waarin het restafval kan.” De krantentas is met recht een duurzaam product. “Zo maakt het de gescheiden inzameling van afval mogelijk. Bovendien is de tas gemaakt van de bekleding oude treinstoelen: een mooi voorbeeld van up-cycling waarin afgedankte materialen als product een nieuw leven krijgen. Het product is ontworpen vanuit het idee dat het duurzaam moet zijn: niets is gelijmd en alle materialen - elk schroefje en elk boutje – kunnen weer uit elkaar worden gehaald en 100 procent gerecycled”, vertelt Jos.

Schoonmakers omarmen ‘hun’ krantentas

treinschoonmaker

Na vier maanden hard werken is een prototype ontwikkeld dat op den duur in productie kan worden genomen. Hoewel het project is afgerond, gaan de studenten nog steeds door met het verbeteren en optimaliseren van hun product. Jos: “We blijven testen: voldoet het product en wat kan er nog beter? Zo gaan schoonmakers in Venlo er een week lang mee werken.” Ilse: “We willen de krantentas op den duur landelijk uitrollen. Bij NS werken 600 schoonmakers die dagelijks in de trein aan het werk zijn. Zij omarmen het product, doordat zij een grote rol hebben gespeeld bij de ontwikkeling ervan. Hierdoor hebben we een enorm draagvlak gecreëerd.” Ilse kijkt met plezier terug op de samenwerking met de studenten. “Zij waren erg professioneel en hebben de schoonmakers echt centraal gesteld. De kracht van het product is zijn eenvoud en ook dat alle componenten volledig gerecycled kunnen worden. De studenten geloven echt in hun product. Ze hebben over elk schroefje, boutje en elke vierkante millimeter heel goed nagedacht.” Voor Jos kreeg het bedrijfsproject nog een vervolg. Op dit moment doet hij ook zijn afstudeerproject bij NS Operaties en ook ziet hij een carrière bij NS Operaties best zitten. “Het is een ontzettend interessant bedrijf en het lijkt me erg leuk om hier na mijn studie te gaan werken.”