Seks in het digitale tijdperk: studenten onderzoeken impact van media op beleving van seks

Jongeren worden overspoeld met informatie over seks en erotiek: in de media, via reclame, in videoclips en op het internet. Betekent dit ook dat zij beter zijn geïnformeerd over seks? En hoe wordt hun beleving hierdoor beïnvloed? Over deze en andere vragen bogen studenten van De Haagse Hogeschool zich tijdens de module ‘Sex in the Media’ die dit jaar voor het eerst op het programma stond.

onderzoek seks in het digitale tijdperk v.l.n.r.: Jeanne Jouan (prijswinnaar), Julianna Margaret Rutledge (prijswinnaar), Virginia Cerrone (Pureeros) Louise Christodoulatos (prijswinnaar) and Paul Nixon (De Haagse Hogeschool)

Eén van de thema’s van de module Sex in the Media was onderdeel van het project Europe 21: een programma waarmee derdejaars studenten European Studies aan de slag gaan met zeven ‘real life’ projecten. “Deze projecten geven studenten de mogelijkheid zich te buigen over maatschappelijke vraagstukken. Hieraan werken ze in teams die elk een project krijgen toegewezen”, vertelt docent Paul Nixon. “Veertien organisaties uit heel Europa werkten mee aan dit programma en beoordeelden het werk van de studenten. Eén van deze organisaties is Pureeros, het bedrijf van Virginia Cerrone: een online shop waar erotische producten worden verkocht.”

Dit Italiaanse bedrijf was bereid de module Sex in the Media te sponsoren. Zij vroeg studenten te onderzoeken hoe sekseducatie in verschillende Europese landen vorm krijgt. “Kinderen en tieners hebben via internet al op jonge leeftijd toegang tot porno. De impact die dit kan hebben op hun beleving van seks kan gevaarlijk zijn. Toch is porno niet het probleem: dat is het gebrek aan voorlichting die duidelijk maakt wat echte seks inhoudt en wat gelijkwaardigheid betekent”, vertelt Virginia Cerrone. “Nederland loopt hierin voorop, maar in veel Europese landen ontbreekt seksuele voorlichting op scholen. Eén van de conclusies van de studenten was dat je hiermee niet vroeg genoeg kunt beginnen, docenten goed getraind moeten worden en seksuele voorlichting op scholen verplicht moet worden.”

Seks in het digitale tijdperk

De nieuwe module is gebaseerd op het boek ‘Sex in the Digital Age’ dat Paul samen met zijn collega Isabel Düsterhöft heeft geredigeerd. “Europese deskundigen schrijven hierin over uiteenlopende thema’s: van pornografie, sexting en seksuele voorlichting tot hoe jongeren het internet gebruiken om mensen te ontmoeten. Op basis van dit boek hebben we een module van zes weken ontwikkeld”, vertelt hij. Aanvankelijk waren de studenten terughoudend, tot ze merkten dat ze in een omgeving waren waarin ze vrijuit over seksualiteit konden praten. Paul: “Jongeren hebben moeite hierover te praten als zij nog aan het ontdekken zijn wat seks voor hen betekent. Het is bijvoorbeeld moeilijk om er in de klas voor uit te komen dat je je aangetrokken voelt tot mensen van hetzelfde geslacht. Ook vroegen ze zich af hoe ze hierover met ons, een mannelijke en vrouwelijke docent van een andere generatie, in gesprek konden gaan. Al in de eerste les slaagden ik en Rebecca Kleiweg, de docente met wie ik de module heb ontwikkeld, erin deze drempels weg te nemen.”

Studente Jeanne Jouan (19) kan dit beamen. “De docenten creëerden een veilige omgeving waarin iedereen zich vrij over seks durfde uit te laten. Zij schuwden geen enkel taboe en er waren geen ‘verboden’ onderwerpen”, vertelt Jeanne, die als uitwisselingstudent deelnam aan de module. “We gingen in op de rol die seks speelt in de samenleving: hoe seks wordt beleefd, hoe de media ermee omgaan en hoe dit onze perceptie van seks beïnvloedt.” Voor Jeanne was de grootste eye opener dat seks veel gecompliceerder is dan ze dacht. “Ik realiseerde me dat er ontzettend veel manieren zijn waarop mensen seks beleven, afhankelijk van gender, seksuele voorkeur, maar ook afkomst. Seks is net zo divers als de wereld om ons heen. Het is ook iets wat onlosmakelijk met de menselijke natuur is verbonden.”

De manier waarop seks in het digitale tijdperk benaderd wordt, beïnvloedt de perceptie die jongeren van seks hebben. “Als ik als 15-jarige jongen een plaatje van een naakte vrouw wilde zien, moest ik stiekem een obscuur tijdschrift kopen. Nu kunnen jongeren dit in hun privéomgeving ontdekken. Dat heeft positieve en negatieve kanten. Zo is de schaduwzijde dat jonge kinderen op internet naar porno kijken en denken dat dit een realistische afspiegeling van seks is”, benadrukt Paul. Jeanne ziet vooral veel positieve kanten. ”Als kinderen niet bij hun ouders terecht kunnen met vragen, kunnen zij veel verschillende bronnen raadplegen. Dat is op het gebied van seksuele gezondheid en preventie een positieve ontwikkeling.”

Achterhaalde stereotypes

Alle studenten die deelnamen aan de module Sex in the Media kregen de opdracht een essay te schrijven over hoe de media de beleving van seks beïnvloeden. Jeanne schreef één van de drie essays die hiervoor een prijs kregen tijdens de eindpresentaties van Project Europe 21. Zij onderzocht hoe het thema maagdelijkheid in Amerikaanse films in de afgelopen 10 jaar wordt verbeeld. Jeanne ontdekte dat dit thema nog steeds met stereotypen is omgeven, maar hierin wel verandering komt. “De manier waarop maagdelijkheid wordt benaderd, wordt steeds diverser doordat onze samenleving verandert. In films spelen homoseksualiteit en andere seksuele voorkeuren steeds vaker een rol en wordt een meer realistisch en inclusief beeld van seks gegeven”, zegt ze. “Maar ik ontdekte ook dat er nog steeds dubbele standaarden gelden. Vrouwen worden voortdurend geseksualiseerd en vaker dan mannen als object neergezet. Ook overheerst nog vaak het vooroordeel dat Afro-Amerikaanse meisjes of meisjes uit een lagere sociale klasse eerder hun maagdelijkheid verliezen.”

Deze vooroordelen beginnen wel - ook onder invloed van bewegingen als #metoo en de LGBT-gemeenschap - terrein te verliezen. “In het digitale tijdperk verspreiden de boodschappen van deze groeperingen zich sneller. Zij willen ook in films worden vertegenwoordigd en behoren tot het publiek waarop filmmakers zich richten.” Paul beaamt dit. “Je ziet een tegenbeweging ontstaan, zoals onder feministen die niet willen dat vrouwen als object worden afgebeeld. Ook dringt het besef door dat homo’s, lesbiennes en transgenders óók consumenten zijn. De manier waarop adverteerders en filmmakers seks neerzetten, is aan het veranderen. Ze proberen aansluiting te zoeken bij wat de samenleving hiervan verwacht.”