De quarantaine-blog #2: duivelse dilemma’s en politiek fingerspitzengefühl

Laat ik vooropstellen dat de Corona-crisis nu al de grootse mondiale crisis is sinds de Tweede Wereldoorlog. Nu we dat hebben vastgesteld kunnen we ook zeggen dat de Corona-crisis ons veel leert over de wereld waarin wij leven. Niet alleen voor virologen en epidemiologen is dit een hele interessante tijd, ook voor bestuurskundigen levert dit veel nieuwe inzichten op. Het klinkt als “wij van wc eend…”, maar de Corona-crisis is simpelweg enorm spannend en interessant om te volgen. Twijfel jij nog over de relevantie van een studie Bestuurskunde? Vind je het lastig om jezelf te oriënteren zonder de open dagen? Volg dan deze blog de aankomende weken om te zien hoe een docent Bestuurskunde naar de corona-crisis kijkt. Los van dit stukje product-placement en de start van mijn carrière als influencuer, is deze blog voor mij een manier om mijn inzichten te delen en mijn thuis-quarantaine nuttig te besteden.

Foto bij blog bestuurskunde https://unsplash.com/@edwinhooper

In de eerste versie van mijn blog schreef ik dat bestuurskunde een multidisciplinaire opleiding is. Deze disciplines zien we allemaal terugkomen in de huidige Corona-crisis. Drie weken later en met een kapsel waar de Beatles jaloers op zijn, kijk ik opnieuw met mijn bestuurskundige blik naar waar we nu staan in deze Corona-crisis. Over de duivelse dilemma’s van Mark Rutte, politiek fingerspitzengefühl op nationaal en Europees niveau en spanningen tussen de VS en China.

Communicatie is key

Ik schrijf deze blog op de avond waarop Rutte in de wekelijkse Corona persconferentie aankondigt dat de lagere scholen na de meivakantie voorzichtig weer open kunnen, maar dat we verder vooral geduld moeten hebben. Aan de eerste vraag van de NOS journalist te merken – ‘wat krijgen we als burgers terug voor ons brave gedrag’– begint de intelligente lockdown links en rechts zijn tol te eisen. Het kabinet heeft duidelijk geleerd van de ‘mislukte’ persconferentie met vier ministers en schuift nu, naast premier Rutte, ook Jaap van Distel van het RIVM naar voren voor de meer inhoudelijkere vragen. Grote afwezige vandaag was ‘Corona-minister’ Hugo de Jonge. Heeft dit wellicht iets te maken met de zoektocht naar de juiste Corona-app? Niet aanwezig zijn is immers ook een signaal afgeven…

Wat mij opviel was dat premier Rutte het in deze persconferentie heel persoonlijk hield. Hij sprak over ‘duivelse dilemma’s, worstelen en stress’. De premier speelt hiermee wellicht al in op de mogelijke kritiek die hij gaat krijgen. Door zijn twijfels te tonen probeert hij meer begrip te wekken voor de genomen maatregelen en wil hij de menselijke kant achter de probleemoplosser Mark Rutte laten zien.

Het politieke virus

In de eerste paar weken van het virus is er veel begrip voor de strenge maatregelen en begrijpt iedereen dat politici geen virologen zijn en daarom varen op de adviezen van het zogeheten ‘outbreak management team’. Nu zijn we een paar weken verder en blijkt er geen gouden wetenschappelijke formule te zijn hoe om te gaan met het virus. Hierdoor worden de keuzes die gemaakt worden politieker van aard. Zie hier ‘de duivelse dilemma’s van Mark Rutte. De premier zal de adviezen van de wetenschappers en virologen steeds meer moeten vertalen naar besluiten met politiek en maatschappelijk draagvlak. Dit vereist meer van onze premier dan goed communiceren tijdens de wekelijkse persconferentie. Dit vereist politiek ‘fingerspitzengefühl’ en een goede maatschappelijke antenne voor wat er leeft en speelt onder de Nederlandse bevolking. Mark Rutte staat bekend om zijn flexibiliteit en behendigheid, maar hoeveel ruimte en energie heeft onze premier nog om te laveren?

It’s the economy, stupid

In mijn vorige blog gaf ik aan dat we deze gezondheidscrisis niet los kunnen zien van de economische recessie die hierop zal volgen. De overheid heeft ongekende maatregelen genomen om de getroffen sectoren te ondersteunen. Maar is dit genoeg? De lobby vanuit de Horeca Nederland voor een versoepeling van de maatregelen klinkt steeds luider en links en rechts gaan geluiden op dat de steunpakketten niet passend en ontoereikend zijn. Het is wachten op de volgende ‘Jort Kelder’ die bij Jinek pleit voor een normalisering en opening van onze economie.

Mondkapjesdiplomatie

Eerder schreef ik ook over de Europese ruzie tussen onze eigen Wopke en de zuidelijke lidstaten. Hier leek het eerdergenoemde politieke fingerspitzengefühl even te hebben ontbroken, maar na een paar nachten koortsachtig onderhandelen is er een compromis bereikt over het noodfonds voor de Europese lidstaten. Of dit voldoende is moet blijken. De Franse president Macron is groot pleitbezorger van verdergaande oplossingen zoals Eurobonds. Iets waar niet alleen Nederland, maar ook Duitsland groot tegenstander van is. Macron lijkt echter vastbesloten om zijn visioen van een verenigd Europa onder Frans leiderschap vorm te geven tijdens deze Corona-crisis. Het is de vraag of Duitsland, waar Angela Merkel binnenkort afzwaait als ‘Bundeskanzlerin’, voldoende tegenwicht kan bieden in het politieke vacuüm dat in Duitsland ontstaat. Tegelijkertijd zien we de spanning tussen de VS en China toenemen. De staat Missouri heeft een officiële claim ingediend tegen de Chinese overheid voor het uitbreken van de Corona pandemie, president Trump heeft de financiering van WHO stopgezet en opiniemakers in China claimen dat het virus afkomstig is uit een Amerikaans laboratorium. Snap jij het nog?

Tot zover deze blog, tot de volgende! Reageren? r.schapenk@hhs.nl