Column Aminata Cairo: Welkom bij de Movement

Eerst.... was er Corona of Covid 19, een virus dat ons leven op onvoorstelbare wijze veranderde. Opeens moesten we fysiek afstand van elkaar houden, strikte hygiënemaatregelen naleven en thuis werken. Werk zoals we het kende, stopte. School zoals we gewend waren, stopte. Socializen zoals we deden, stopte. Eigenlijk stopte er feitelijk niets, maar werden we gedwongen om dingen anders te bekijken, anders te doen en anders te ervaren. We zijn gestopt met rennen. We werden gedwongen te rusten en stil te zijn. Zelfs de aarde kreeg enige rust. Tegelijk hadden we te maken met de angst om ziek te worden of moesten we omgaan met zieken in onze eigen omgeving.

En toen gebeurde het in de Verenigde Staten. Eerst Ahmad Aubrey, Breonna Taylor en Amy Cooper en ten slotte George Floyd. In korte tijd werden we geconfronteerd met de realiteit en verschrikkingen van rassendiscriminatie en dat raakte ons allemaal diep. Gedwongen door de Covid 19 -pandemie zaten de mensen aandachtig thuis en op een ongekende manier kwam de boodschap binnen. Institutioneel racisme is niets nieuws, degenen onder ons die er al langer mee bezig zijn, hebben geprobeerd de boodschap over te brengen dat sommige verhalen meer waard zijn dan andere en dat ongelijke behandeling een inherent onderdeel is van onze maatschappelijke systemen.

De boodschap kwam aan en wereldwijd waren mensen diep geschokt. Dit was geen beeld dat je kon vergoelijken of rechtvaardigen. Dit was geen verhaal dat kon worden afgedaan met een 'wel, hij bedreigde' of 'als hij zich maar anders had gedragen'. Deze keer kon het verhaal niet meer worden ontkend. Maar let wel, het verhaal van George Floyd komt overduidelijk overeen met die andere verhalen, die stuk voor stuk een bevestiging zijn van de verraderlijkheid van racisme. Tegen de achtergrond van een pandemie bevestigen deze verhalen ook dat zwarte levens op de een of andere manier altijd minder waardevol zijn en meer gevaar lopen.

Het protest werd over de hele wereld gehoord. Van Minnesota tot Australië, Spanje, Israël, Zuid-Afrika en hier in Den Haag op het Malieveld. Mensen nemen een standpunt in en zeggen dat institutioneel racisme verkeerd is. Maar voor de duidelijkheid, dit gaat niet alleen over de VS en ook niet alleen over politiegeweld. Het gaat over de verraderlijkheid van ontmenselijking en ongelijkheid dat onderdeel is van ons dagelijks leven, in elk aspect van ons bestaan, wereldwijd. Voor velen is dit een eye-opener, voor veel anderen is hun pijn eindelijk te horen. De verhalen zijn niet nieuw, de stemmen zijn niet nieuw. Maar om een aantal redenen is het nu de tijd dat ze naar de oppervlakte komen. Dat is niet gemakkelijk en zeker niet gezellig, speciaal in Nederland waar de loutere vermelding van het woord ‘racisme’ mensen op de vlucht deed slaan. Toch zijn we hier, klaar voor de taak, althans, dat wordt van ons verwacht.

Wat betekent dit voor ons, vooral voor degenen in de onderwijsgemeenschap? We hebben veel informatie over racisme zoals zijn geschiedenis, al zijn aspecten en zijn impact. Maar daar gaat dit niet over. George Floyd heeft ons diep geraakt, op menselijk niveau. Er is geen theoretische analyse nodig. "Ik voelde hoop toen ik naar de demonstratie ging", vertelde een jongere me. "Ik werd geraakt door alle verschillende mensen samen", vertelde een andere jongere. 'Ik wil dat gevoel vasthouden', liet weer een ander weten. Onze uitdaging in het onderwijs is om dat collectieve gevoel om te zetten in actie. Niet per se grote actie, maar toch: actie. We moeten ergens beginnen.

Stel jezelf eerst open en luister naar mensen. Hoor niet alleen en reageer niet snel op basis van hoe je bent beïnvloed door wat je hebt gehoord. Luister echt. Soms kan dat betekenen dat je je in stilte terugtrekt terwijl anderen praten. Zorg dat je op de hoogte bent. Er is veel informatie beschikbaar over institutioneel racisme, wat het is en hoe je hierdoor wordt beïnvloed. Houd er rekening mee dat je zwarte collega’s zich niet prettig voelen. Gebruik ze niet als bron van informatie. Check hoe het met ze gaat, maar houd er rekening mee dat ze misschien niet willen praten.

Wees je ervan bewust dat niet alleen zwarte maar al onze jongeren zich niet oké voelen. Voor veel jonge mensen is dit nieuw, ze hebben te maken met allerlei gevoelens en willen helpen. Zij vragen misschien advies aan hun mede-zwarte studenten. En dan ben jij aan zet. Onze zwarte jongeren zijn gekwetst, boos en moe. Wees beschikbaar voor onze jonge mensen en geef ze allemaal de ruimte. Jij kan ze advies of bevestiging geven. Nu heb je misschien zelf geen idee wat je moet doen of wat je moet zeggen. Het belangrijkste is dat je aanwezig en oprecht bent. Je hoeft niet alle antwoorden te hebben. Soms hoef je alleen maar in stilte aanwezig te zijn. Zoek goede informatiebronnen voor jezelf en je studenten. Probeer niet zelf het wiel uit te vinden, maar praat met je vrienden en collega's die hier ook mee bezig zijn. Als je je er klaar voor voelt, maak dan ruimte voor dialoog en strategische planning. Maar eerst moeten we door het trauma heen.

Begrijp ten slotte - en deel dit met je collega's- dat het aangaan van dit gesprek niet ‘gezellig’ is. We hebben mensen nodig die dapper zijn, die bereid zijn in het onbekende te stappen, die medeleven willen tonen en die anderen (en zichzelf) toestaan fouten te maken. Ik hoor al jaren "Er is veel werk aan de winkel". Het is nu tijd om aan de slag te gaan.

Aminata Cairo, Ph.D.
Lector Inclusive Education

Een aantal interessante links:

https://www.ft.com/content/beadaf00-a4f8-11ea-a27c-b8aa85e36b7e

https://www.vox.com/first-person/2020/5/29/21274891/george-floyd-cop-arrested-minneapolis-breonna-taylor

https://qz.com/work/1864529/how-to-build-an-actively-anti-racist-workplace/

https://www.youtube.com/watch?v=73DBeuN0ek8&feature=youtu.be&fbclid