De Age-Friendly Cities and Communities Questionnaire gelanceerd in Den Haag

Begin 2020 heeft de Gemeente Den Haag een consortium bestaande uit De Haagse Hogeschool, Hulsebosch Advies en AFEdemy de opdracht gegeven om een vragenlijst te ontwikkelen en daarmee een representatief onderzoek te doen naar de ervaren seniorvriendelijkheid van ouderen in de stad. Den Haag is sinds 2014 een officiële seniorvriendelijke stad in het wereldwijde netwerk van seniorvriendelijke steden en gemeenschappen (Global Network for Age-friendly Cities and Communities) van de Wereldgezondheidsorganisatie.

seniorvriendelijke stad

Het consortium is begonnen met een literatuuronderzoek om te kijken of een dergelijke vragenlijst al bestond. Uit dit onderzoek bleek dat er een aantal onvolledige voorbeelden waren, die niet volledig transparant tot stand waren gekomen of gevalideerd, of die niet het construct van seniorvriendelijkheid in zijn volledigheid dekte. Hiertoe besloot het consortium om een gevalideerde vragenlijst te maken, genaamd de Age-Friendly Cities and Communities Questionnaire.

Het consortium maakte gebruikte van de methode van de Consensus-based Standards for selection of health Measurement Instruments (COSMIN). De ontwikkeling vond plaats in vier fases: Ontwikkeling, Initiële validatie, Psychometrische validatie, en de Vertaling van het Instrument.

De theoretische basis voor de vragenlijst werd gevormd door de Global Age-friendly Cities Guide, die in 2007 door de Wereldgezondheidsorganisatie is gepubliceerd, en de bijbehorende Checklist. Hierin stond een model voor seniorvriendelijke steden opgenomen, die bestond uit acht domeinen, te weten buitenruimtes en gebouwen; vervoer; huisvesting; sociale participatie; respect en sociale integratie; participatie en werkgelegenheid; communicatie en informatie; en steun van de gemeenschap en de gezondheidszorg. De elementen uit de Checklist vormden de basis voor de vragenlijst. Aanvullende vragen over technologie en iemands financiële situatie werden op basis van de literatuur toegevoegd.

Na enkele rondes in het validatieproces, waarbij verschillende panels van regionale, nationale en internationale experts warden geraadpleegd, en waarbij de leesbaarheid werd gecheckt, is er een vragenlijst van 64 items afgenomen via een online enquête en enkele telefonische interviews. In de maanden juni tot en met september hebben 384 ouderen vanaf 60 jaar meegedaan aan de validering van de vragenlijst.

Op basis van de onderzoeksgegevens, is door het consortium een factoranalyse uitgevoerd om te kijken hoe relevant de vragen waren en om te kijken naar hun interne consistentie. Dit leidde tot een vragenlijst met 23 vragen, die valide zijn om het construct van seniorvriendelijkheid van een stad te meten. Deze 23 vragen zijn van het Nederlands naar het Engels vertaald.

De Age-Friendly Cities and Communities Questionnaire meet de belevingswereld van ouderen op de acht domeinen van de Wereldgezondheidsorganisatie, plus een relevant negende domein van iemands financiële situatie. De vragenlijst kan vrijelijk gebruikt worden door iedere publieke organisatie, gemeente, onderzoekers of eenieder met interesse in seniorvriendelijkheid.

Verder lezen:

Dikken, J. van den Hoven, R.F.M., van Staalduinen, W.H., Hulsebosch-Janssen, L.M.T., van Hoof, J. (2020) How older people experience the age-friendliness of their city: Development of the Age-Friendly Cities and Communities Questionnaire. International Journal of Environmental Research and Public Health 2020;17(18):6867 doi: 10.3390/ijerph17186867

De volledige tekst en bijlage kunnen worden gedownload via: https://www.mdpi.com/1660-4601/17/18/6867/pdf

  • Nederlandstalige AFCCQ (pdf)
  • Engelstalige AFCCQ (pdf) 
Bekijk ook de WHO website Age-friendly world