Verticale zonnepanelen langs het spoor

In Nederland staat 550 kilometer aan geluidschermen langs het treinspoor. De komende jaren komt daar nog circa 150 kilometer bij. Zonnepanelen op zulke grote oppervlakken kunnen een forse bron van zonne-energie zijn. De Haagse werkt samen met Prorail aan een integraal onderzoeksproject. “Verticale panelen hebben de toekomst.”

America “De Haagse doet mee aan een bijzonder innovatief project waarbij we zonnepanelen niet horizontaal maar verticaal plaatsen. Dat levert weliswaar minder energie op, maar heeft een grote potentie in de energietransitie”, aldus Sander Mertens lector Energy in Transition van het kenniscentrum Mission Zero.

Vraag en aanbod

Het gaat hard met de groei van zonne-energie in Nederland. Soms zelfs té hard. Vooral in de zomer wordt er veel zonne-energie aan het net geleverd. Dat zorgt soms voor piekmomenten waarbij het aanbod de vraag overtreft en de prijs negatief uitslaat. Het lectoraat Energy in Transition richt zich op de onderzoeksvraag hoe vraag en aanbod van energie zo optimaal mogelijk gematcht kunnen worden.

Zonneparken

Op steeds meer plekken verrijzen grootschalige zonneparken. En dat hoeft volgens Sander niet de oplossing te zijn met de laagste maatschappelijke kosten. “Je moet naar het totale systeem kijken. Zonne-energie moet matchen met de vraag naar energie. Als er geen lokale vraag is, wordt energie via het elektriciteitsnet gedistribueerd naar plekken waar wel vraag is. Zonne-energie is er vooral in de zomer en dat is meteen ook een van de nadelen. In de zomer is er weinig vraag naar energie en raak je ­– zeker in de toekomst als iedereen zonne-energie heeft­ – energie moeilijk kwijt. Verticale panelen leveren minder op in de zomer, maar ongeveer evenveel in de rest van het jaar. Dat sluit dus veel beter aan bij de vraag in de winter, die hoog is omdat er dan veel wordt verwarmd. En de potentie van verticale panelen is groot. We hebben ontzettend veel gevels in Nederland”

NEWRAIL

Samen met Prorail, TNO, energiecoöperatie Rijndonk en de gemeente Horst aan de Maas werkt De Haagse aan het onderzoeksproject NEWRAIL (Noise Energy Wall Rail America in Limburg). Langs het spoor naast de wijk America komen volgend jaar aan weerszijde geluidsschermen. Deze schermen van circa 100 tot 200 meter lang worden vervolgens volgehangen met zonnepanelen.

Americaanse’ stroom

De opgewekte stroom van de zonnepanelen gaat naar het elektriciteitsnet. Doordat energiecoöperatie Reindonk Energie de stroom aan de buurt levert, ontstaat er als het ware een streekproduct: ‘Americaanse Stroom.’ Het pilotproject duurt vier jaar. Onderzoeksorganisatie TNO en De Haagse Hogeschool zorgen voor het ontwerp van de zonnepanelen en de elektrische installatie. ProRail is verantwoordelijk voor de aanbesteding en bouw van het geluidscherm en voor de installatie van het zonnepanelensysteem.

Integraal onderzoek door Mission Zero

Bij het onderzoek zijn drie lectoraten van het kenniscentrum Mission Zero betrokken. Het lectoraat Energy in Transition onderzoekt het technische deel. Onderzocht wordt onder meer welk effect treinen hebben op de elektrotechnische installatie.

Het lectoraat Circular Business onderzoekt het businessmodel. In hoeverre heeft bijvoorbeeld het meervoudig gebruik van de geluidsschermen een effect op de kostenbesparing.


Bij het project is maatschappelijk draagvlak een belangrijk onderdeel. Het lectoraat Stedelijk Metabolisme onderzoekt hoe omwonenden zo goed mogelijk bij het project kunnen worden betrokken. “Zonnepanelen reflecteren geluid en licht en zien er misschien niet zo mooi uit voor bewoners, dus daarover gaan we in gesprek. Daartegenover staat dat omwonenden vanuit de coöperatie een belang hebben voor een zo groot mogelijke en prijsgunstige opbrengst. Door goed te luisteren, vindt het project sneller doorgang, zet niemand zijn hakken in het zand en worden kosten van vertraging voorkomen.”
“Die brede en integrale benadering is de kracht van ons kenniscentrum Mission Zero”, aldus Sander.

Frisse blik

Ook het betrekken van studenten is een belangrijk aspect van het pilotproject. Studenten aan De Haagse rekenen onder meer de businesscase uit en doen in hun DC-lab (lab voor onderzoek naar gelijkstroom) onderzoek naar de elektrotechnische gevolgen van een passerende trein op de panelen en de distributie van energie. Sander: “Studenten komen vaak met verrassende ideeën, waarvan de gevestigde orde nog weleens zijn wenkbrauwen optrekt. Maar juist een frisse blik is hard nodig bij zo’n innovatief project als NEWRAIL.”