Helpt onderzoek Team NL aan paralympisch goud?

De 16e editie van de Paralympische Spelen ging 24 augustus 2021 in Tokio van start. Ruim 4000 sporters uit 164 landen strijden tot en met 5 september in 22 disciplines om een van de 537 medailles. Onder leiding van chef de mission Esther Vergeer komen er op deze spelen meer dan 150 sporters in actie om medailles te halen voor Nederland. Het lectoraat Technologie voor Inclusief Bewegen en Sport van het kenniscentrum Health Innovation hielp onder andere het Nederlandse damesteam rolstoelbasketbal met de voorbereidingen op dit belangrijke sportevenement. Veel studenten van Mens en Techniek |Bewegingstechnologie speelden de afgelopen jaren een rol in het onderzoek van het lectoraat.

Paralympische spelen, man op fiets De sporters van Team NL moeten niet alleen hun lichaam optimaal voorbereiden voor deze Spelen, ook het materiaal waar zij mee sporten, zoals bijvoorbeeld een sportrolstoel of een sportprothese, moet in topconditie zijn. Wetenschappers doen al jaren onderzoek om het beste materiaal voor topsporters te ontwikkelen. Het lectoraat Technologie voor Inclusief Bewegen en Sport ondersteunde het damesteam dat tijdens de Paralympics in actie komt op het onderdeel rolstoelbasketbal. Lector Monique Berger: “In 2018 werd dit damesteam wereldkampioen. Het team heeft dus enorm veel kwaliteiten in huis; fantastische speelsters die stuk voor stuk hun best doen om optimaal te presteren. Ons onderzoek ondersteunt hen, maar de prestaties worden uiteindelijk door deze vrouwen geleverd.”

Dat kan beter!

In 2008 zat Monique Berger met collega-onderzoekers op de tribune bij een wedstrijd rolstoelbasketbal tijdens de Paralympische Spelen in Peking. “Die rolstoelen, die kunnen beter. Dat was al snel onze conclusie”, herinnert Monique zich. “We zagen kansen in aanpassingen van de rolstoel zodat de basketbalspeelsters sneller konden wenden en keren. Ook het op maat maken van het zitgedeelte van de rolstoel zou naar ons idee voordeel voor de sportsters moeten opleveren.” Subsidie werd gevonden, samenwerkingspartners en studenten dachten mee. Op de Paralympics van Londen in 2012 hadden alle rolstoelbasketbalsters een op maat gemaakte sportrolstoel. Met een bronzen medaille nestelde dit team zich toen definitief tussen de wereldtop.

Data verzamelen

Het op maat maken van een sportrolstoel is kostbaar. “Voor de Spelen in Rio in 2016 en die in Tokio van nu, hebben we geen op maat gemaakte rolstoelen”, vertelt Monique. “We hebben ons de afgelopen jaren meer gefocust op de analyse van wat een sporter doet in een rolstoel. Hoe vaak draai en keer je bijvoorbeeld? Door deze data te verzamelen, kunnen we de sporter en coaches feedback geven. En kunnen zij op hun beurt de trainingen aanpassen. We meten dat met speciale sensoren op de rolstoel en de sporters lezen de data via een app.”

Eigen eisen

Er komt steeds meer aandacht voor de Paralympics en ook voor de techniek die de sporters ondersteunt. “Elke sport heeft zijn eigen eisen. Een rolstoel voor rolstoelrugby moet tegen stoten en beuken bestand zijn, die voor rolstoeltennis moet supergoed wendbaar zijn. Ook de beperking van de sporter heeft invloed op het materiaal. Heb je bijvoorbeeld weinig rompstabiliteit, dan moet je sportrolstoel daar op gebouwd worden.” Monique: “Voor onze Paralympische sporters is het materiaal en/of de hulpmiddelen die ze gebruiken steeds belangrijker. Vergelijk het met een wielrenner die met een steeds betere en op maat gemaakte fiets steeds beter presteert. We hebben vooruitgang geboekt, maar er kan nog meer. Denk aan een rolstoel op maat in plaats van een confectierolstoel die op maat gemaakt wordt. Denk aan meer en kleinere sensoren waarmee we nog meer data kunnen verzamelen.”

Voor iedereen

“Uiteindelijk hoop je dat, wat we nu ontwikkelen voor de topsporters, beschikbaar komt voor alle sporters met een beperking, ”stelt Monique, gevraagd naar haar ambities. “Elke sporter wil een custom made rolstoel. Elke sporter wil zijn prestaties graag bijhouden in een app. Ons lectoraat wil sporten voor iedereen mogelijk maken en de technologie die we nu ontwikkelen voor topsporters beschikbaar maken voor alle mensen met een fysieke beperking die willen sporten en bewegen. En voor mensen die revalideren. Dan gaat het niet alleen om de juiste hulpmiddelen, maar ook om het vinden van de juiste sport. Daar is geld voor nodig. En goede voorbeelden.” Van die laatste zijn er genoeg te vinden op de Paralympische Spelen. “Achter elke sporter schuilt een verhaal. Sommigen zijn opgegroeid met een beperking, anderen hebben op latere leeftijd een beperking gekregen. Het zijn verhalen van kracht en vastberadenheid. En vooral van de vreugde die sport en bewegen kan brengen.”

Meer weten?

  • Volg de prestaties van het damesteam rolstoelbasketbal op de Paralympische Spelen. Je moet er (meestal) wel vroeg je bed voor uit. De dames spelen op 25.26. 27 en 28 augustus de groepswedstrijden, De finale vindt plaats op 4 september. Meer informatie vind je in het programmaoverzicht van Team NL. Je steunt dit sportieve team door te luisteren naar de clip UP die popgroep Enorm samen met de rolstoelbasketbalsters van Team NL maakte.
  • Kijk het NOS Journaal van 21 augustus terug waarin je hoort wat de gemeente Den Haag doet om mensen met een fysieke beperking met plezier in beweging te krijgen. Je hoort in dit fragment ook lector Monique Berger over het belang van bewegen. Het fragment begint op 16.49 min.
  • Luister naar lector Monique Berger in het Radio 1 Journaal van 21 augustus. Het fragment begint op 44 minuten.
  • Luister naar het interview met Monique Berger voor het radioprogramma Focus van NPO 1 (duur: 58 minuten).
  • Luister naar de podcast ‘Technologie voor de Paralympische sporter’ met Monique Berger en onderzoeker Rienk van der Slikke.
  • Lees het interview in Trouw over de toepassing van technieken uit de paralympische sporten in de samenleving.