Data en eigenaarschap

Auteursrecht en databankenrecht

Het auteursrecht biedt bescherming aan werken die een zekere creativiteit of oorspronkelijkheid aan de dag brengen. In veel gevallen is duidelijk dat een werk auteursrechtelijk beschermd is: als iemand een boek of artikel schrijft, ligt daarin altijd wel een persoonlijke creativiteit besloten. Bij onderzoeksdata is dat niet zo duidelijk. Data zijn immers veelal blote feiten. In veel gevallen zullen onderzoeksdata dan ook niet onder de auteursrechtelijke bescherming vallen.

Het auteursrecht is er ook niet om een onderzoeker die een ontdekking doet, te beschermen, hoe creatief  of oorspronkelijk die ontdekking ook is. Het auteursrecht kan niet gebruikt worden om nieuw ontdekte gegevens te beschermen. Het auteursrecht kan wel de vorm waarin de ontdekker de blote feiten heeft opgeschreven, beschermen. Dan moet die vorm het resultaat zijn van creatieve keuzes. Als dat het geval is, mogen anderen die vorm niet zonder toestemming overnemen. 

Ter illustratie: Als je ruwe, onbewerkte data (juridisch: blote feiten) in een tabel zet, is auteursrecht niet van toepassing. Iedere andere onderzoeker had een soortgelijke tabel kunnen maken. Een selectie of ordening van blote feiten kan wel beschermd zijn volgens de databankenwet als het een selectie of ordening met een persoonlijk stempel betreft. 

In het rapport ‘De juridische status van ruwe data: een wegwijzer voor de onderzoekspraktijk’ vind je een overzicht van de stand van zaken aan de hand van de belangrijkste wetgeving en rechtspraak.

Eigenaarschap

Bij het beschikbaar zijn of stellen van onderzoeksdata gaat het dus veelal niet om auteursrecht of databankenrecht maar om het hebben of toegang geven tot data. Je kunt hierbij dan ook spreken over een groot gevoel van eigenaarschap. Er bestaat doorgaans geen verplichting om onderzoeksdata met anderen te delen. Je kan er als onderzoeker altijd voor kiezen om je data niet aan anderen ter beschikking te stellen zodat anderen daarvan ook geen gebruik kunnen maken. Eventuele contractuele afspraken kunnen hier relevant zijn.

  • Zo kunnen financiers of uitgevers eisen dat je de data beschikbaar stelt voor raadpleging door anderen
    • Relevant bij de eisen van uitgevers is dat er bij de Haagse Hogeschool een open access publicatiebeleid wordt gevoerd waarbij de auteurswet en de CAO op het gebied van auteursrechten van onderzoekspublicaties van medewerkers wordt gevolgd
  • In consortiumovereenkomsten worden afspraken vastgelegd tussen samenwerkingspartners binnen onderzoek over gebruik, hergebruik en delen van de onderzoeksdata

Data van een externe partij

Wanneer je voor je onderzoek gebruik maakt van data van een externe partij gelden de voorwaarden die die externe partij stelt aan het gebruik, toegankelijk maken en verspreiden van hun data. Neem deze in acht en leg ze vast in je datamanagementplan. Meer informatie over het gebruik van data van een externe partij vind je hier.