Dementievriendelijke buurten: Buurt aan Zet van scan tot effect

Steeds meer mensen met dementie wonen langer thuis. Dat roept vragen op over de rol van de buurt: is de omgeving toegankelijk, voelen mensen zich welkom en weten bewoners hoe zij kunnen ondersteunen? In het project Buurt aan Zet volgen onderzoekers van De Haagse Hogeschool gedurende 27 maanden zes buurten in Nederland. Samen met bewoners, mensen met dementie, naasten, gemeenten en Alzheimer Nederland onderzoeken we hoe dementievriendelijk een buurt is, welke acties daadwerkelijk verschil maken en wat dit oplevert voor de mensen die er wonen.

Achtergrond project

De druk op mantelzorgers en zorgsystemen neemt toe, terwijl mensen met dementie langer zelfstandig thuis blijven wonen. Tegelijkertijd is nog onvoldoende bekend wat dit vraagt van buurten en gemeenschappen. Begin 2026 ontwikkelden en valideerden Werkplaats Sociaal Domein Den Haag en Leiden en Alzheimer Nederland de Dementia-Friendly Cities and Communities Questionnaire (DFCCQ). Dit meetinstrument is gebaseerd op de tien domeinen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en plaatst de ervaringen van bewoners, met én zonder dementie, centraal. Buurt aan Zet bouwt hierop voort door metingen te koppelen aan concrete verbeteracties en hun effecten.

Mensen met dementie wonen steeds langer thuis, en dat vraagt iets van ons allemaal. Met dit project laten we bewoners zelf zien én meebepalen hoe hun buurt dementievriendelijker kan worden. Dat is precies waar onderzoek het verschil maakt: dichtbij, samen en met effect.

- Loes Verdoes MSc, hogeschooldocent Verpleegkunde en onderzoeker

Doel

Inzicht verkrijgen in hoe buurten dementievriendelijker kunnen worden, zodat mensen met dementie langer, zelfstandiger en prettiger in hun eigen leefomgeving kunnen wonen.

Doelgroep

Het project richt zich op mensen met dementie en hun naasten, bewoners van deelnemende buurten en lokale gemeenschappen. Daarnaast profiteren gemeenten, zorgorganisaties, beleidsmakers en burgerinitiatieven van de inzichten, methoden en praktische handreikingen die uit het onderzoek voortkomen.

Methode

Het onderzoek combineert kwantitatieve en kwalitatieve methoden in zes contrasterende buurten: drie geselecteerd via gemeenten en drie vanuit burgerinitiatieven. In iedere buurt voeren we een nulmeting, tussentijdse metingen en een eindmeting uit met de DFCCQ-vragenlijst en de Dementiescan van Alzheimer Nederland. Daarnaast voeren we interviews, focusgroepen en veldobservaties uit om inzicht te krijgen in de context, het proces en de ervaren effecten van de interventies.

Resultaten

Het project levert voor iedere buurt een buurtdashboard op met inzicht in de mate van dementievriendelijkheid en de ontwikkeling daarvan in de tijd. Daarnaast verschijnt een cross-case analyse die inzicht geeft in wat werkt, voor wie en onder welke omstandigheden. De resultaten worden vertaald naar een praktische handreiking voor gemeenten, burgerinitiatieven en zorgorganisaties. Ook verschijnen wetenschappelijke artikelen, vakpublicaties en worden kennisbijeenkomsten georganiseerd. Alle opbrengsten worden kosteloos beschikbaar gesteld.

Impact

Buurt aan Zet draagt bij aan een belangrijke maatschappelijke opgave: mensen met dementie ondersteunen om zo lang mogelijk prettig en zelfstandig thuis te wonen. Door bewoners, inclusief mensen met dementie, actief te betrekken, ontstaat een aanpak die niet alleen inzicht geeft, maar ook beweging creëert in buurten. Gemeenten, beleidsmakers en maatschappelijke organisaties ontvangen concrete handvatten om inclusieve en ondersteunende leefomgevingen te ontwikkelen. Binnen De Haagse Hogeschool versterkt het project het onderzoek van het lectoraat Urban Ageing en biedt het studenten van Verpleegkunde en de Master Transitie naar Gezondheid en Welzijn een rijke leeromgeving rond gezond ouder worden in de stad.

Meer informatie

• Lectoraat Urban Ageing, De Haagse Hogeschool
• Meetinstrument dementievriendelijke buurten
• Alzheimer Nederland
• Dementiescan

Publicaties en nieuwsberichten worden gedurende het project toegevoegd.

Duur

Mei 2026 t/m juli 2028 (27 maanden)

Financiering

Dit project wordt mogelijk gemaakt door Alzheimer Nederland.

Samenwerking

• Alzheimer Nederland
• Lokale steunpunten
• Zorgorganisaties
• Gemeenten
• Ontmoetingsplekken en bewonersinitiatieven in de deelnemende buurten

Team

• Loes Verdoes, hogeschooldocent Verpleegkunde en onderzoeker
• Jeroen Dikken, senior onderzoeker, lectoraat Urban Ageing
• Joost van Hoof, lector Urban Ageing

Stuurgroep

Joost van Hoof (voorzitter), Dinant Bekkenkamp, Minke Kooistra, Miriam van Meerten, Anne de Boer en Vera Otten (Alzheimer Nederland).

Contact

Loes Verdoes MSc
Hogeschooldocent Verpleegkunde en onderzoeker
E-mail: [email protected]
Telefoon: 06 48072138