Breadcrumb
Niet, Anders en Minder Inkopen door de Rijksoverheid
Hoe maak je de hoogste treden van de R-ladder toepasbaar in publieke inkoop? NAMI laat zien hoe de overheid grondstoffen, CO₂ en geld bespaart door eerst te vragen: hebben we dit echt nodig?
Centre of Expertise Mission Zero
De Rijksoverheid besteedt jaarlijks € 19,3 miljard aan producten, diensten en werken. Daarmee is inkoop een krachtige hefboom voor de circulaire economie. Toch gaat circulair inkopen nu vooral over recyclen en hergebruiken. NAMI kijkt naar de stappen daarvóór: niet inkopen als iets niet nodig is, anders inkopen door te delen, te huren of multifunctioneel te gebruiken, en minder inkopen door slimmer om te gaan met hoeveelheden. Samen met rijksorganisaties, netwerkorganisaties en kennisinstellingen onderzoeken we wat inkopers daarbij helpt en wat hen tegenhoudt.
Achtergrond project
De Nederlandse overheid wil in 2050 volledig circulair zijn. Inkoop is daarbij een strategisch beleidsinstrument, ook door geopolitieke ontwikkelingen en schaarste aan grondstoffen. De hoogste strategieën van de R-ladder, Refuse, Rethink en Reduce, besparen de meeste grondstoffen. In de praktijk worden ze nog weinig bewust toegepast. Er is behoefte aan handvatten: hoe vertaal je deze strategieën naar dagelijkse inkoopbeslissingen, binnen de juridische, economische en organisatorische kaders van publieke organisaties?
Doel
NAMI maakt Niet, Anders en Minder Inkopen een volwaardig handelingsperspectief voor publieke organisaties, met praktische kennis en instrumenten voor inkoopprofessionals.
Inkoop lijkt een proces op de achtergrond, maar de impact is superconcreet. Met NAMI laten we zien dat je soms meer publieke waarde creëert door minder in te kopen. En het mooie is: het gebeurt al, alleen nog vaak onbewust.
– Mirjam Kibbeling, lector Publieke Inkoop
Doelgroep
Inkoopprofessionals, opdrachtgevers, contractmanagers en duurzaamheidsadviseurs bij de Rijksoverheid en andere publieke organisaties. Daarnaast studenten en docenten van inkoopgerelateerde opleidingen, en beleidsmakers die werken aan circulair inkopen.
Methode
NAMI combineert verschillende methoden: een analyse van juridische, economische, technologische en gedragsmatige factoren; negen praktijkcases bij publieke organisaties; een living lab met experimenten in de facilitaire sector; en een vragenlijst onder inkoopprofessionals over kennis, motivatie en mogelijkheden (het AMO-model). De inzichten zijn vertaald naar interventies, onderwijsmateriaal en een inspiratiekit.
Resultaten
NAMI heeft onder meer opgeleverd:
- negen praktijkcases en vijf experimenten
- een inspiratiekit en een whitepaper voor inkoopprofessionals
- teaching cases en ander onderwijsmateriaal
- drie procesinterventies
- kennisclips en een eindpublicatie
Belangrijke inzichten: NAMI gebeurt al, vaak onbewust. Commitment is de kern, terwijl budget en organisatie remmen of versnellen. En succes vraagt om samenwerking in het ‘gouden vierkant’ van opdrachtgever, inkoopadviseur, contractmanager en duurzaamheidsadviseur.
Impact
De kennis uit NAMI wordt al gebruikt. Meer dan 200 professionals deden mee en de inzichten staan op vijf plekken in beleid, waaronder de Rijksinkoopstrategie en het Nationaal Programma Circulaire Economie. Een pilot bij UWV bracht het assortiment terug van 55 naar 21 producten; die inzichten zijn verwerkt in een landelijke aanbesteding. Zo’n 150 studenten werkten met het onderwijsmateriaal. NAMI is genomineerd voor de RAAK-award 2026.
Meer informatie
Duur
1 september 2024 – 31 december 2026
Financiering
RAAK-Publiek, Regieorgaan SIA
Samenwerking
- Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (DGDOO en Rijksinkoopsamenwerking)
- Ministerie van Buitenlandse Zaken
- Ministerie van Defensie
- Rijkswaterstaat
- Expertisecentrum PIANOo
- Beroepsvereniging Nevi
- Hogeschool Rotterdam
- Erasmus Universiteit Rotterdam
- De Haagse Hogeschool
Team
Lectoraat Publieke Inkoop – De Haagse Hogeschool
- Mirjam Kibbeling – Lector Publieke Inkoop
- Maaike Snijder – Onderzoeker
- Julia Schaasberg – Projectondersteuning
Hogeschool Rotterdam
- Koos Kerstholt – Projectleider
- Karin van IJsselmuide
- Sonja Blankenstein
- Fleur van Burken
Erasmus Universiteit Rotterdam
- Jolien Grandia – Universitair hoofddocent
Daarnaast hebben veel professionals van de partnerorganisaties bijgedragen aan het project.
Contact
Mirjam Kibbeling, lector Publieke Inkoop – [email protected]