Regeneratieve studentenbegeleiding

Als begeleider in het onderwijs bevind je je in een wereld die voortdurend in beweging is. Complexe uitdagingen en snelle veranderingen vragen om een manier van begeleiden die niet alleen ondersteunend, maar ook betekenisvol is. Vanuit Aniek Draaisma’s eigen zoektocht naar hoe we studenten in deze turbulente tijd kunnen helpen ontdekken wat hen raakt, waar ze aan bij willen dragen en wat hun unieke waarde daarin is, ontstond dit onderzoek.

Zij ging op zoek naar een vorm van begeleiding die verder gaat dan het individu alleen: begeleiding die bijdraagt aan zorg voor onszelf, elkaar en de wereld. Het onderzoek richtte zich op regeneratieve studentbegeleiding: een manier van ondersteunen die niet alleen helpt bij persoonlijke groei, maar ook bij het herstellen en versterken van onze gezamenlijke leefomgeving.

Achtergrond project

De wereld waar studenten zich nu in bewegen, is niet dezelfde als de wereld waarin ze na hun opleiding terechtkomen. De sociaal-ecologische uitdagingen nemen toe in ernst en omvang. Tegelijkertijd staat het mentale welzijn van veel jongvolwassenen onder druk. Het vervolgonderwijs heeft hierin een verantwoordelijkheid: studenten en begeleiders ondersteunen bij het gezamenlijk bijdragen aan herstel en vernieuwing, niet alleen van henzelf, maar van de samenleving als geheel.

Doel

Inzicht krijgen in hoe regeneratieve studentenbegeleiding bijdraagt aan duurzame en verbonden leeromgevingen en aan bredere sociaal-ecologische welvaart.

Doelgroep

De resultaten zijn bedoeld voor studieadviseurs, mentoren, loopbaanbegeleiders, coaches en andere onderwijsprofessionals in het mbo, hbo en wo. Daarnaast zijn ze relevant voor iedereen die studenten wil begeleiden bij hun persoonlijke en professionele ontwikkeling met oog voor de bredere context van duurzaamheid en regeneratie.

Methode

Aniek Draaisma verkende samen met student-collega Ilaria Rossi hoe regeneratieve begeleiding vorm krijgt binnen het Nederlandse vervolgonderwijs. Het praktijkgerichte onderzoek omvatte 21 gesprekken met 25 studentbegeleiders.

Centraal stond de vraag: hoe kunnen wij als begeleiders studenten begeleiden in het ontwikkelen van hun potentieel, zodat zij dit samen kunnen inzetten voor een duurzame en rechtvaardige samenleving?

Resultaten

Op basis van 21 gesprekken met 25 regeneratieve begeleiders laat het onderzoek zien dat regeneratieve begeleiding zich langs drie verweven paden ontvouwt.

• Het innerlijke pad: Begeleider en student onderzoeken hun waarden, drijfveren en rollen. Er is ruimte voor zelfontdekking, kwetsbaarheid en de emotionele impact van transformatief leren.
• Het gemeenschapspad: Groei ontstaat in relatie tot anderen, binnen leergemeenschappen waarin verbinding, co-creatie en frictie samengaan en waarin ook de natuur wordt meegenomen.
• Het systeembrede pad: Begeleiders en studenten leren omgaan met de spanning tussen regeneratieve ambities en de grenzen van het onderwijssysteem en zoeken naar creatieve ruimte voor verandering.

Bij de bevindingen wordt gekeken naar stimulerende, belemmerende en verbindende factoren. Het onderzoek biedt concrete strategieën, reflectievragen en hulpmiddelen voor begeleiders.

Het onderzoek heeft daarnaast geleid tot de volgende eindproducten:

• Handreiking Regeneratieve studentbegeleiding
  De handreiking Regeneratieve studentbegeleiding: een handreiking voor begeleiders in het vervolgonderwijs verscheen in december 2025. De publicatie bevat inzichten, citaten, praktische uitwerkingen en reflectievragen langs de drie paden. De handreiking is een groeidocument dat begeleiders kunnen aanvullen op basis van hun eigen ervaringen.
• The Regeneration Lab
  Een podcastreeks waarin tien van de gesprekken met studentbegeleiders te beluisteren zijn. Beluister de afleveringen hier.
• Internationaal handboek
  Een hoofdstuk in het internationale handboek Regenerative and Restorative Pedagogy (in press).

Impact

Het onderzoek biedt begeleiders concrete handvatten om studenten te ondersteunen bij hun persoonlijke en professionele ontwikkeling met aandacht voor duurzaamheid en regeneratie. Daarmee draagt regeneratieve studentenbegeleiding bij aan verbonden leeromgevingen waarin studenten en begeleiders gezamenlijk kunnen werken aan een duurzame en rechtvaardige samenleving.

Duur

Het project begon in september 2024. Tussen september en december 2024 zijn 21 gesprekken gevoerd met 25 studentbegeleiders. Daarna volgde de fase van analyse en uitwerking.

In december 2025 verscheen de handreiking. De podcastreeks en het hoofdstuk in een internationaal handboek vormen het sluitstuk van het project.

Samenwerking

Het onderzoek bouwt voort op inzichten uit de bredere beweging rondom regeneratief onderwijs en is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van praktijkexperts, onderzoekers en betrokken docenten.

Team

Centre of Expertise Mission Zero

• dr. Aniek Draaisma, onderzoeker
• Ilaria Rossi, voormalig student-assistent

Contact

dr. Aniek Draaisma
[email protected]
06 43 29 98 53