Via data naar kansengelijkheid

Van 24 tot en met 27 april staat De Haagse in het teken van rechtvaardig samenleven. Theo Bakker, lector Learning Technology & Analytics, verzorgt één van de workshops die week. Waar rechtvaardigheid vaak een filosofisch begrip lijkt, maakt Theo het concreet met harde data. Zijn motto? “No Fairness without Awareness.” Want als je niet weet waar de ongelijkheid zit, kun je het ook niet oplossen.

Theo Bakker onderzoekt al jaren twee hoofdlijnen: hoe doorlopen studenten hun studie en wat is de impact van technologie op het onderwijs? Zijn analyses leggen bloot waar de afwijkingen liggen in het systeem als het gaat om kansengelijkheid.

De boom en de ladder

Wat is kansengelijkheid eigenlijk? Om dat uit te leggen, gebruikt Theo vaak de metafoor van een appelboom. “Als je zegt: ‘iedereen mag onder de boom staan’, heb je toegang tot onderwijs. Maar als de appels hoog hangen of niet aan jouw kant, heb je daar niets aan.

Het simpelweg uitdelen van hulpmiddelen is niet genoeg. “Als je iedereen dezelfde ladder geeft, plukt de student die een voorsprong had, nog steeds makkelijker de vruchten. Pas als je ladders van verschillende lengtes geeft en dus ongelijk behandelt om gelijke uitkomsten te krijgen, spreek je van rechtvaardigheid.” Uit zijn data-analyse blijkt dat bij maar liefst 90% van de opleidingen op De Haagse vraagstukken rondom kansenongelijkheid spelen. 

Van BSA naar persoonlijk leerpad 

Het onderzoek richt zich op specifieke bottlenecks. Zoals de vwo-student die soms makkelijker door de selectie rolt dan een mbo-student voor de opleiding huidtherapie, of studenten zonder netwerk die moeilijk een stage vinden. “We zien een enorme volksverhuizing van studenten die uitvallen en dezelfde opleiding ergens anders proberen af te maken. Als dat bij bepaalde groepen disproportioneel vaak gebeurt, is er iets vreemds en systemisch aan de hand.” 

De oplossing ligt volgens Theo niet alleen in individuele hulp, maar in systeemverandering. Een concreet voorbeeld is de aanstaande afschaffing van het Bindend Studieadvies (BSA) aan De Haagse per 1 september. “Dat wordt omgezet in een persoonlijk leerpadadvies. We sturen studenten niet meer weg, maar kijken wat past bij hun ambities. Ook het flexibiliseren van het onderwijs helpt. Als je mantelzorger bent of moet werken om rond te komen, helpt het als je vakken op andere momenten kunt volgen.” 

Studenten betrekken bij de data 

Samen met studente Chennery Cardenas (European Studies) onderzocht Theo of de grafieken over diversiteit en uitval wel landen bij de studenten zelf. “Het blijkt dat het persoonlijke verhaal essentieel is. Je kunt niet zomaar een grafiek laten zien; je moet eerst bespreken hoe studenten hun eigen identiteit en inclusie ervaren.” 

Dit inzicht is cruciaal, want studenten in onze Hogeschoolraad beslissen mee over het beleid. “De studenten die zich hiervoor inzetten zijn vaak zeer betrokken en ambitieus. Tegelijkertijd vertegenwoordigen zij een brede en diverse studentenpopulatie. Om rechtvaardige keuzes te maken, is het belangrijk dat ook de ervaringen van studenten die minder zichtbaar zijn of meer drempels ervaren, goed worden meegenomen.” 

Workshop: Ga in gesprek 

Tijdens de Week van Rechtvaardig Samenleven verzorgen Theo en Chennery een interactieve workshop. Het doel is niet alleen zenden, maar toetsen en discussiëren. Studenten, docenten en opleidingsmanagers gaan samen in gesprek aan de hand van de data-inzichten. 

“Je moet proberen te begrijpen wie je in de klas hebt”, concludeert Theo. “Als je weet waar de oorzaak ligt, kun je je onderwijs en begeleiding aanpassen. Dat is de kern: No Fairness without Awareness. Je kunt niets eerlijks doen als je niet weet wat er speelt.” 

De workshop van Theo Bakker en Chennery Cardenas vindt plaats tijdens de Week van Rechtvaardig Samenleven (24 - 27 april) op De Haagse Hogeschool.