Tussen hoop en wanhoop: de toekomst van Iran

Dat kwam naar boven afgelopen maandag Tijdens het evenement ‘Van protest tot geopolitiek spel: Het Midden-Oosten’, waar Damon Golriz, Pejman Akbarzadeh, Uri Rosenthal en moderator Janny Groen spraken over de explosieve situatie in het land.

Het evenement gaf duiding aan de complexe situatie in het Midden-Oosten en trok een volle zaal met studenten en collega’s. Waar de media stopt bij de dagelijkse berichtgeving, ging wij dieper in op de angst, de geopolitieke belangen en de verantwoordelijkheid van het Westen. 

De mythe van hervorming 

Volgens spreker Damon Golriz moeten we afstappen van het idee dat er binnen het huidige systeem iets te verbeteren valt. “Journalisten zien vaak niet dat de zogeheten ‘hervormers’ slechts een idee proberen te verkopen, terwijl zij onderdeel zijn van de gevestigde orde. Het is een ‘zombie-regime’.” 

Pejman viel hem bij en benadrukte dat de Iraanse bevolking de angst voorbij is, maar gevangen zit in een systeem dat niet te hervormen is. Hij deelde een persoonlijk en pijnlijk voorbeeld: “De man van mijn nicht is neergeschoten en wordt nu constant in de gaten gehouden, omdat ze bang zijn dat hij ontsnapt.” Het tekent de paranoia van een regime dat geen tegenspraak duldt. 

Iran als geopolitiek wapen 

Uri Rosenthal trok het perspectief breder naar het wereldtoneel. Iran is volgens hem niet langer een geïsoleerd probleem, maar een destabiliserende kracht in het hele Midden-Oosten én daarbuiten. “Het is niet alleen Iran,” legde Uri uit. “Iran is een van de belangrijkste wapens van Rusland tegen Oekraïne geworden.” 

Hij wees op de verantwoordelijkheid van het Westen en het concept van Responsibility to Protect (R2P). “Wanneer een overheid niet in staat is om op goede voet te leven met de eigen bevolking, heeft de internationale gemeenschap de plicht om in te grijpen.” Toch constateerde hij dat de handen van veel EU-lidstaten gebonden lijken. Er werd tijdens de discussie ook gekeken naar de rol van de VS. De belofte van Trump geeft sommige Iraniërs hoop, omdat ze geloven dat het regime alleen onder extreme druk of zelfs militaire dreiging zal breken. “Iraniërs zijn bang dat ze de economie in gevaar brengen, maar ze willen dat andere landen hen verdedigen”, aldus Pejman. 

Een dodelijke strategie 

De sprekers schuwden de harde realiteit niet. Damon beschreef de ideologie van de machthebbers als een doodscultus: “Ze hebben de wil om zoveel mogelijk mensen te doden om aan de macht te blijven. Voor hen is de dood geen tragedie, maar een strategie.” Uri versterkte dit beeld met een huiveringwekkend cijfer: in één nacht ontving een mortuarium in één stad maar liefst 20.000 lichamen. 

Ondanks deze gruwelen blijft de ‘lange arm van Teheran’ ver reiken. Uri vertelde dat hij zelf op een terroristenlijst van de Ayatollahs is geplaatst vanwege zijn positie in het ‘Comité Iran Vrij’. “De machthebbers worden nerveus door de demonstraties. Onderschat nooit je eigen mogelijkheid om iets belangrijks te doen. Sluit je aan bij anderen en verhef je stem.” 

De rol van het onderwijs 

De bijeenkomst eindigde met een reflectie op de rol van kennisinstituten. Damon toonde zich dankbaar voor het podium dat De Haagse bood: “We hebben deze bijeenkomsten nodig om echt te begrijpen wat er aan de hand is. De media is niet genoeg.” 

Ook Uri sprak zijn hoop uit. “Als we over Iran praten, hebben we het altijd over crisismanagement. Ik hoop dat de geschiedenis zal laten zien dat we nu praten over het begin van het einde van het regime van de Ayatollahs.” 

Pejman sloot af met een boodschap van de mensen uit Iran zelf: “Ik krijg veel berichten van Iraniërs die trots zijn op de steun uit andere landen. Het geeft hen hoop voor de toekomst.”