Aanpak van milieucriminaliteit: lessen uit Europa

Onderzoeker dr. Anna Matczak heeft (met hulp van dr. Sylvia I. Bergh) van het lectoraat Multilevel Regulation voerden vanaf september 2024 een onderzoeksproject uit, gefinancierd door Politie & Wetenschap. Het project richtte zich op capaciteitsopbouw voor de handhaving en opsporing van milieudelicten in Europa, met specifieke aandacht voor Frankrijk, Spanje en Zweden.

Resultaten

Het onderzoek is afgerond. Het rapport “De aanpak van milieudelicten door de politie in Europa: Strategische lessen voor de Nederlandse politie” van dr. Anna Matczak is verschenen in de reeks Politiewetenschap van Politie & Wetenschap.

Nederland heeft een ambitieus en geavanceerd systeem voor de handhaving van milieucriminaliteit, maar het is structureel beperkt. Het rapport doet vier aanbevelingen aan de Nederlandse politie:

• Vergroot de kennisbasis over milieucriminaliteit.
• Meet de impact en prestaties van milieuhandhaving.
• Benader onderzoek naar milieucriminaliteit als een leerproces dat tijd en ruimte vraagt.
• Versterk de internationale samenwerking en opleiding, binnen de EU en daarbuiten.

De belangrijkste boodschap: expertise bouw je niet in één nacht op, en ook niet met een nieuwe reorganisatie. Effectieve handhaving vraagt tijd en blijvende investering.

Het volledige rapport is in het Nederlands en het Engels gratis te downloaden: download het rapport.

Waarom dit project?

Met de toenemende aandacht voor duurzaamheid en de recente herziening van de EU-richtlijn inzake milieudelicten, is de noodzaak tot effectieve handhaving van milieuwetgeving urgenter dan ooit. De Nederlandse politie heeft als missie een duurzame, gezonde en veilige leefomgeving te bevorderen. Dit onderzoek draagt hieraan bij door te leren van de aanpak in andere Europese landen.

Milieucriminaliteit, zoals illegale afvaldumping en vervuiling, vormt een groeiende bedreiging voor zowel het milieu als de samenleving. Dit project richt zich op het verbeteren van de capaciteit van de Nederlandse politie om dergelijke delicten effectief op te sporen en te handhaven. 

Doel

Het project had als doel de Nederlandse politie te ondersteunen bij het verbeteren van haar capaciteit voor milieuhandhaving. Dit gebeurde door:

• Vergelijkend onderzoek: Analyse van hoe politie-eenheden in Frankrijk, Spanje en Zweden omgaan met milieucriminaliteit.
• Overdracht van best practices: Vertalen van inzichten naar praktische aanbevelingen voor de Nederlandse politie.
• Internationale samenwerking: Stimuleren van kennisuitwisseling en samenwerking tussen Europese partners.

Activiteiten

Het project omvatte verschillende onderzoek- en samenwerkingsactiviteiten:

• Veldwerk (januari – maart 2025):
  Bezoeken aan Frankrijk, Spanje en Zweden, waarbij de onderzoekers samenwerkten met gerenommeerde onderzoekscentra en organisaties: 
  • Frankrijk: Centre de Recherches Sociologiques sur le Droit et les Institutions Pénales (CESDIP), onder begeleiding van professor Jacques de Maillard.
  • Spanje: Servicio de Protección de la Naturaleza de la Guardia Civil (SEPRONA).
  • Zweden: Institute for Future Studies, met ondersteuning van professor Jerzy Sarnecki.
• Interviews: In totaal werden 70 professionals en academici geïnterviewd. Dr. Sylvia I. Bergh, mede-aanvrager van het project, speelde een belangrijke rol bij het onderzoeksvoorstel en de opzet, en droeg bij aan de dataverzameling, onder meer met interviews in het Frans.
• Capaciteitsopbouw: Vertaling van de bevindingen naar vier praktische aanbevelingen voor de Nederlandse politie (zie Resultaten).
• Betrokkenheid van studenten: Emil Dekker, een vierdejaars SSMS-student, ondersteunde als stagiair en onderzoeksassistent. Hij combineerde dit met zijn scriptieonderzoek naar milieuhandhaving in Nederland.

Bijdrage aan de maatschappij

Het project draagt bij aan het versterken van de capaciteit van de Nederlandse politie om milieucriminaliteit aan te pakken en draagt zo bij aan een schonere en veiligere leefomgeving. Door internationale samenwerking en kennisuitwisseling bevordert het project ook de bredere Europese aanpak van milieucriminaliteit.

Meer informatie

Voor vragen of samenwerkingsmogelijkheden kun je contact opnemen met Dr. Anna Matczak ([email protected]) en Dr. Sylvia I. Bergh ([email protected]).