Duurzame Burgerberaden

Sinds enkele jaren is het burgerberaad een veelbelovende participatievorm om burgers te betrekken bij maatschappelijke vraagstukken.

Centre of Expertise Governance of Urban Transitions

Duurzame Burgerberaden

Sinds enkele jaren is het burgerberaad een veelbelovende participatievorm om burgers te betrekken bij maatschappelijke vraagstukken. Ambtenaren en politici hebben hoge verwachtingen van burgerberaden als participatievorm om oplossingen te vinden voor complexe vraagstukken, zoals klimaat en duurzaamheid waarvoor het burgerberaad een geschikte aanpak lijkt te zijn.

Wat is een burgerberaad? 

Een burgerberaad is een participatievorm waarbij een representatieve (gelote) groep burgers een overheidsorganisatie adviseert over een urgent, complex en veelal omstreden vraagstuk. De adviezen komen tot stand tijdens bijeenkomsten waarin deelnemers, ondersteund door experts, zich verdiepen in het vraagstuk en hierover diepgaand met elkaar in gesprek gaan. 

Het organiseren van een burgerberaad is niet eenvoudig. Participatieprofessionals, een groeiende groep ambtenaren verantwoordelijk voor burgerparticipatie, stellen zich de vraag: hoe ontwerp en organiseer je een burgerberaad op een goede en effectieve manier?  

Ze streven naar een goede uitvoering, omdat een niet goed georganiseerd burgerberaad averechts kan werken en de bereidheid tot participatie en het vertrouwen van burgers in de overheid schaadt. 

Met het onderzoeksproject Duurzame Burgerberaden willen we bijdragen aan het ontwikkelen van concrete, toepasbare kennis die participatieprofessionals nodig hebben om burgerberaden met succes uit te voeren. Deze kennis is nodig om te voorkomen dat het burgerberaad de volgende hype - op het gebied van burgerparticipatie - is die door een combinatie van hoge verwachtingen en tegenvallende resultaten, snel weer verdwijnt. 

Het onderzoek richtte zich op vier kenmerken van burgerberaden:  

  • de representativiteit van de deelnemersgroep
  • de rol van experts tijdens het burgerberaad
  • de invloed van adviezen op beleid
  • de maatschappelijke verankering ervan

Om deze kennis toegankelijk te maken, is de Burgerberadentool ontwikkeld. Deze tool helpt participatieprofessionals, projectleiders en uitvoeringsbureaus om onderbouwde keuzes te maken bij het ontwerpen, uitvoeren en de follow up van een burgerberaad.

Toolkit voor participatieprofessionals

In leernetwerkbijeenkomsten kwamen participatieprofessionals samen die betrokken zijn bij de organisatie van burgerberaden, voornamelijk gericht op klimaat of duurzaamheid. Tijdens deze bijeenkomsten werden praktijkervaringen en onderzoeksinzichten gedeeld. De verkregen inzichten uit dit onderzoek dienen als waardevolle richtlijnen voor participatieprofessionals bij het vormgeven van een burgerberaad.  

Deze inzichten werden geïntegreerd in een ontwerp-toolkit, die participatieprofessionals voorziet van middelen om doordachte keuzes te maken voor, tijdens en na afloop van een burgerberaad. Daarnaast beoogt dit onderzoek meer inzicht te geven in de waarde van burgerberaden als participatievorm met betrekking tot vraagstukken over klimaat en duurzaamheid. 

Centraal in dit onderzoek stond het leernetwerk met 14 praktijkpartners uit gemeenten en provincies. Bij de uitvoering van ons onderzoek werkten we samen met de participatieprofessionals in deze organisaties. Hierdoor probeerden we in te spelen op de vragen en dilemma’s in de praktijk. We ontwikkelden gedurende het onderzoek inzichten die toegepast kunnen worden bij burgerberaden van andere deelnemers aan het leernetwerk. Met deze aanpak werd kennis ontwikkeld die makkelijk toepasbaar is in de praktijk.  

Link naar Burgerberadentool: De Burgerberadentool | Kennisknooppunt Participatie

Looptijd

Het project startte op 1 februari 2024 en had een looptijd van 2 jaar, het project is op 1 februari 2026 afgerond.

Resultaten

Burgerberadentool:

Longreads:

Blogs:

Evaluatieonderzoeken:

Wetenschappelijke artikelen (volgt)

In de media

Samenwerking

Kennispartners

Praktijkpartners

  • Gemeente Amsterdam
  • Gemeente Den Haag
  • Gemeente Utrecht
  • Gemeente Zwolle
  • Gemeente Haarlem
  • Gemeente Heemstede
  • Provincie Zuid-Holland
  • Provincie Gelderland
  • Gemeente Arnhem
  • Gemeente Middelburg
  • Gemeente Almere
  • Gemeente Zeist

Financiering

Het onderzoek wordt mogelijk gemaakt door een subsidie van Regieorgaan SIA, vanuit de regeling RAAK-publiek.

Team

  • Christine Bleijenberg
  • Marianne van Bochove
  • Jikke Eikelboom
  • Hasse van der Veen
  • Juliet van Viersen  

Contact

dr. Christine Bleijenberg, [email protected]