Handboek Duurzaam Onderwijs. Eerlijk, inclusief, hoopvol

(Aanstaande) docenten zetten hun eerste stappen voor de klas in een spannende tijd. We leven in een wereld met grote ecologische en maatschappelijke uitdagingen, die leiden tot transities en grootschalige veranderingen. Denk bijvoorbeeld aan de beweging van fossiele brandstoffen naar duurzame energiesystemen en van een wegwerpmaatschappij naar een circulaire samenleving, waarin materialen zo lang mogelijk worden hergebruikt. Deze transities komen voort uit het bereiken van de grenzen van wat de aarde en de mensheid aankunnen.

Docenten die zichzelf kennen en begrijpen, perspectieven van anderen kunnen innemen en zich betrokken voelen bij het gezamenlijk werken aan een hoopvolle toekomst, kunnen leerlingen helpen hun eigen plek en bijdrage te vinden. Dit handboek ondersteunt docenten bij het ontwikkelen van vaardigheden om op een duurzame manier met leerlingen aan de slag te gaan.

Doelgroep

Het boek is geschreven voor (aanstaande) docenten die hun plek in het onderwijs vinden, kennismaken met docentschap en leerlingbegeleiding en hun blik op het onderwijssysteem en hun eigen rol daarin willen verbreden.

Daarnaast is het boek bedoeld voor lerarenopleiders, docenten en andere onderwijsprofessionals die werk willen maken van wereldgericht onderwijs.

Indirect richt het boek zich ook op de leerlingen die deze docenten zullen lesgeven. Zij ervaren de lessen van de nieuwe docenten en leren over verschillende manieren waarop zij zich tot de wereld kunnen verhouden. Alles wat in dit boek wordt beschreven, is daarom net zo relevant voor lerarenopleiders als voor hun studenten.

Methode

Het handboek is een initiatief van onderzoekers en onderwijzers Aniek Draaisma van Mission Zero en Rosa Groen van Centre of Expertise Global and Inclusive Learning. Samen fungeerden zij als hoofdredactie, co-auteurs, begeleiders en facilitators binnen het project.

Het boek is geschreven door een groot en divers team van 25 docenten, onderzoekers en andere onderwijsprofessionals, ondersteund door studenten en verbonden door een gedeelde passie voor onderwijs dat bijdraagt aan een rechtvaardige samenleving binnen planetaire grenzen.

De kracht van het boek ligt in de combinatie van theorie, praktijkvoorbeelden en reflectie. Het is opgebouwd rond de Inner Development Goals (IDG's), die richting geven aan de persoonlijke ontwikkeling die nodig is voor planetaire verantwoordelijkheid. Elk hoofdstuk begint met een koffiegesprek uit de lerarenkamer, gevolgd door verdiepende theorie, reflectievragen en concrete opdrachten voor in de klas.

Het project bracht daarnaast een breed consortium van partners samen. Noordhoff Uitgevers was actief betrokken bij de productie en publicatie en leverde vanuit zijn expertise input over de doelgroep, structuur en inhoud. Een netwerk van lerarenopleidingen fungeerde als klankbordgroep. Vanuit het project zijn bovendien gastlessen, professionaliseringsactiviteiten en onderzoeksprojecten ontstaan die bijdragen aan de HHS-onderwijsvisiegroep rond de Leeruitkomsten op Duurzaamheid.

Duur

2024 – 2026

• 2024: Co-creatiesessies, schrijfweek, gastcolleges en interviews door studenten Pedagogiek van De Haagse Hogeschool.
• 2025: Tweede schrijfweek, schrijfcoördinatie van de auteursgroep, redactie en afronding van het schrijfproces.
• 2026: Lancering tijdens een boekpresentatie op De Haagse Hogeschool op 19 maart en implementatie van het studieboek.

Resultaten

Het handboek Duurzaam Onderwijs. Eerlijk, inclusief, hoopvol. verscheen in het voorjaar van 2026 bij Noordhoff Uitgevers en werd op 19 maart 2026 gepresenteerd tijdens een boeklancering op De Haagse Hogeschool.

Het boek belicht actuele inzichten, benodigde vaardigheden en attitudeveranderingen die (aanstaande) docenten en hun leerlingen helpen zich te verhouden tot de grote ecologische en maatschappelijke uitdagingen van deze tijd. Bij het boek hoort een digitale leeromgeving met aanvullende werkvormen, verdiepende hand-outs en templates voor lesplannen.

Het boek is geen eindpunt, maar een uitnodiging om samen verder te denken en het onderwijs naar het niveau van regeneratie te tillen.

Samenwerking

• Noordhoff Uitgevers
• Auteursteam
• Opleidingen van De Haagse Hogeschool
• HHS-onderwijsvisiegroep
• Netwerk van lerarenopleidingen uit Nederland

Financiering

Dit project is gedeeltelijk gesubsidieerd vanuit de PGO-middelen.

Team

• dr. Aniek Draaisma, Centre of Expertise Mission Zero
• dr. Rosa Groen, Centre of Expertise Global and Inclusive Learning

Contact

dr. Aniek Draaisma
[email protected]
06 43 29 98 53

Meer informatie

Het handboek Duurzaam Onderwijs. Eerlijk, inclusief, hoopvol. is verkrijgbaar via Noordhoff Uitgevers.
Bekijk en bestel het boek bij Noordhoff Uitgevers