“Onderwijs, onderzoek en praktijk moeten elkaar voortdurend versterken”

Als onderzoeker binnen het lectoraat Learning Technology & Analytics richt Claudia Diers-Lienke zich op AI Literacy: hoe studenten en docenten AI kritisch, bewust en toekomstgericht kunnen inzetten. Vanuit haar ervaring in onderwijs, journalistiek en onderzoek werkt zij aan praktijkgericht en toekomstbestendig onderwijs. “We moeten AI niet alleen controleren, maar ermee leren samenwerken.” 

Nieuwsgierigheid heeft Diers-Lienke altijd gedreven. Sinds kort is zij officieel verbonden aan het lectoraat Learning Technology & Analytics, één van de lectoraten binnen het Centre of Expertise Global and Inclusive Learning, als onderzoeker met als focus AI Literacy: AI-wijsheid.

Volgens Diers-Lienke zijn er veel meningen over AI, maar is er te weinig echte kennis. Zo vertelt zij: “Je ziet veel hype, maar ook doom. Sommige mensen doen alsof ze alles weten, terwijl ze eigenlijk geen idee hebben wat ze doen.” 

Juist daarom ziet zij een belangrijke rol voor onderzoek. “Een onderzoeker stelt vragen, durft toe te geven dat zij iets nog niet weet en blijft doorzoeken naar nieuwe inzichten. Dat ongemak hoort erbij.” 

Het belang van het verdragen van onzekerheid 

Het gesprek over AI wordt volgens Diers-Lienke vaak gekenmerkt door uitersten. Aan de ene kant is er enthousiasme, aan de andere kant angst of wantrouwen. Nuance en onzekerheid ontbreken hierin. 

“AI is net als iets wat lekker is maar waar een taboe op rust. Iedereen doet het, niemand praat erover. Of mensen bluffen erover om op te scheppen, maar hebben geen idee wat ze aan het doen zijn, en ze doen het vooral niet veilig,” aldus Diers-Lienke. 

Die situatie vraagt om een andere houding in zowel onderwijs als onderzoek. Zo is het niet de bedoeling om direct naar oplossingen zoeken, maar eerst begrijpen wat er eigenlijk speelt. Ze legt hier de nadruk bij belang van het kunnen verdragen van onzekerheid. “Ik wantrouw mensen die beweren alles te weten en omarm liminaliteit: het moment waarop je de oude los hebt gelaten maar het nieuwe nog niet hebt gevonden, en precies daar durven blijven. Voor een onderzoeker is dat geen zwakte, maar een werkhouding.” 

Studenten en docenten centraal 

Binnen haar rol bij het lectoraat werkt Diers-Lienke aan onderwijs waarin AI niet alleen wordt benaderd als iets dat gecontroleerd moet worden, maar als iets waarmee je leert samenwerken. 

Die visie vertaalt ze naar concrete onderwijspraktijken waarin studenten en docenten actief betrokken worden. “Ik stel studenten en docenten centraal. Daar begint het.” Een voorbeeld daarvan is een internationale opdracht waarin studenten uit meerdere landen hun eigen AI-gebruik presenteerden. Zo legt Diers-Lienke uit: “Ze hebben ‘reverse the script’ gedaan: studenten lieten zien hoe en waarvoor zij AI gebruiken, voor een internationaal publiek.” 

Volgens haar verschuift leren daarmee van consumeren naar actief onderzoeken en bewust een positie innemen. 

“AI is net als iets wat lekker is maar waar een taboe op rust” 

Verder kijken dan eigen context 

AI Literacy staat centraal in haar werk: niet als technische vaardigheid, maar als bredere vorm van kritisch en bewust handelen. “Niet AI in het algemeen, maar de vraag: wat moet je weten, doorgronden, kunnen en kritisch bevragen om AI goed in te zetten?” 

Die benadering werkt ze uit in onderwijsontwikkeling en internationale samenwerking. Zo is ze medeoprichter van AIDE, een community binnen de faculteit Management & Organisatie waarin onderwijs wordt herontworpen op basis van werkveld- en studentinzichten. En is zij betrokken bij een internationale webinarserie met zeven partneruniversiteiten en 200 tot 300 deelnemers per sessie. 

 “Het wordt interessant om te onderzoeken wat echt werkt en wat beter kan. Theorie en praktijk hand in hand.” Internationale ervaring helpt daarbij. Ze werkte en studeerde in meerdere landen en spreekt vier talen. “Daardoor kijk ik automatisch verder dan mijn eigen context.” 

Niet alleen studenten maar ook docenten worden meegenomen via AIDE. “Veel domeinen staan onder druk en docenten willen studenten niet opleiden tot werkloosheid.” 

Via studentinterviews en werkveldanalyses worden leeruitkomsten opnieuw vormgegeven volgens constructieve alignement: “Dat is de driehoek die ik nastreef: praktijk, onderwijs en onderzoek die elkaar voortdurend voeden.” 

“Daardoor kijk ik automatisch verder dan mijn eigen context” 

Onderzoek dat terugkeert naar de praktijk 

Studenten verkennen in de vernieuwde minor Journalistiek, die Diers-Lienke met een collega heeft ontwikkeld, actief de rol van AI in hun toekomstige werkveld. “AI wordt niet alleen gezien als technologie die iets verandert, maar ook als spiegel voor wie we zijn en wat we belangrijk vinden. Dat is AI Literacy in de meest volledige zin,” bevestigt Diers-Lienke. 

De uitbreiding van haar werk voor het lectoraat was dus een bewuste stap. “Een halve dag per week was oké om te proeven, maar te weinig om echt te bouwen.” Wat haar drijft is namelijk de koppeling tussen onderzoek en praktijk. “Onderzoek heeft pas waarde als het terugvloeit naar de docent in de klas en naar de student. Alles wat we doen, doen we voor studenten en hun toekomst.”