Regeneratieve pedagogiek voor transitieonderwijs

Hogescholen leiden studenten op voor een rol in grote veranderingen, waaronder ook de overgang naar een duurzame en rechtvaardige samenleving. De Haagse Hogeschool wil expliciet een rol spelen in deze overgang (zie ook het Instellingsplan 2023-2028). Docenten vinden het vaak lastig om studenten hierbij te begeleiden. Hoe ga je om met onzekerheid over de toekomst, botsende waarden en morele dilemma's? In dit postdoctraject ontwikkelen en toetsen hbo-docenten samen een praktisch en onderbouwd kader voor transitiepedagogiek voor regeneratie: onderwijs dat studenten leert handelen in transities en bijdraagt aan herstel van relaties en levende systemen.

Achtergrond project 

Het project bouwt voort op een praktijkverkenning (2024-2025) bij De Haagse Hogeschool. Daarin zijn leerateliers Regeneratieve Pedagogiek georganiseerd met ongeveer 50 deelnemers, en is ervaring opgedaan in de Master Sustainability Transitions. Dit leverde vijf voorlopige pedagogische principes op. Deze principes hebben vervolgonderzoek nodig; zo is nog onbekend hoe de principes zich tot elkaar verhouden, waar ze herkenbaar zijn en hoe studenten ze ervaren. Daarnaast ervaren docenten handelingsverlegenheid: wat vraagt transitieonderwijs van je in de dagelijkse praktijk? Voor het toepassen van deze principes hebben we handvatten nodig.

Grote sociaal-ecologische crises vragen van het onderwijs dat het rechtvaardigheid, inclusie en duurzaamheid oppakt, als fundamentele pedagogische opdracht. Docenten merken dat dat ingewikkeld is. Hoe begeleid je studenten bij onzekerheid en morele dilemma’s, zonder neutraal of activistisch te worden?

Doel

Een gevalideerd pedagogisch kader ontwikkelen met principes, spanningsvelden en handelingsopties, waarmee hbo-docenten uit iedere studierichting studenten kunnen begeleiden in duurzaamheids- en rechtvaardigheidstransities.

Doelgroep

Hbo-docenten die studenten willen opleiden voor een rol in transities. Eerst docent-onderzoekers van het Centre of Expertise Mission Zero en de Master Sustainability Transitions, daarna docenten uit verschillende opleidingen en faculteiten van De Haagse Hogeschool. Studenten van de Master Sustainability Transitions geven feedback op de pedagogische keuzes in hun onderwijs.

Methode

Praktijk- en ontwerpgericht onderzoek binnen een leergemeenschap van 10 tot 15 docenten, in twee cycli van elk drie bijeenkomsten. Docenten wisselen ervaringen uit, passen het kader toe in hun onderwijs en reflecteren samen. De gegevens komen uit observaties, reflecties, interviews, feedbacksessies met masterstudenten en portfoliofragmenten. Het materiaal wordt kwalitatief geanalyseerd. Een collega-onderzoeker codeert een deel mee ter controle.

Resultaten 

• een onderbouwd pedagogisch kader met principes, spanningsvelden en handelingsopties
• een werkboek Transitiepedagogiek voor hbo-docenten, met drie gescripte podcasts
• een visueel pedagogisch canvas met de kernprincipes en spanningsvelden
• twee open access publicaties (internationaal en nationaal, peer-reviewed)

Impact

Docenten krijgen concrete handvatten om studenten te begeleiden bij systeemdenken, onzekerheid, handelingsperspectief en morele complexiteit. Het kader en de producten zijn bedoeld voor docentprofessionalisering en curriculumontwikkeling. De Master Sustainability Transitions is de eerste plek waar de resultaten structureel landen. Daarna zoeken we samenwerking met andere opleidingen, onder meer via workshops en train-de-trainer. Binnen Mission Zero groeit een onderzoekslijn over transitie- en regeneratieve pedagogiek. Zo versterkt het project onderwijs, onderzoek en docentprofessionalisering.

Duur

September 2026 tot en met februari 2029 (30 maanden)

Financiering

Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA, regeling Financiering hbo-postdoc

Samenwerking

• De Haagse Hogeschool, met docenten uit verschillende opleidingen en faculteiten
• Centre of Expertise Mission Zero, onderzoeksgroep Regenerative Leadership
• Master Sustainability Transitions

Team

• Aniek Draaisma: postdoc, uitvoerend onderzoeker en ontwerper-facilitator, Centre of Expertise Mission Zero, onderzoeksgroep Regenerative Leadership
• dr. Liliya Terzieva: lector en directeur van Centre of Expertise Mission Zero, inhoudelijk sparringpartner
• Bas van den Berg: associate lector en formeel leider van de onderzoeksgroep Regenerative Leadership, peer-ondersteuning
• Wâtte Zijlstra: senior onderzoeker, HCTL-facilitator en co-facilitator van de leerateliers, peer-ondersteuning

Contact

Aniek Draaisma, [email protected]      
06 43 29 98 53