Breadcrumb
Beweegtechnologie in de zorg: eindsymposium als begin van borging
19 november 2026
Hoe zorg je dat fysio- en ergotherapeuten beweegsensoren écht gaan gebruiken? Op het eindsymposium van Bewegen met Technologie bleek: niet de techniek, maar tijd, vertrouwen en vaardigheden bepalen het succes.
“Het was een mooi symposium. Wat mij nu bezighoudt, is vooral de vraag wat nodig is om deze onderzoeksresultaten over de inzet van beweegsensoren te vertalen naar het curriculum en naar een bruikbaar meetinstrument op de werkvloer.” Ellen Poot, opleidingsmanager Mens & Techniek | Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool verwoordde waar veel andere aanwezigen – onderzoekers van hogescholen en universiteiten, oefen-, ergo- en fysiotherapeuten – tijdens de borrel over napraatten. Dat was ook exact de inzet van het eindsymposium ‘Bewegen met Technologie: van weten naar doen’ op maandag 26 oktober bij De Haagse Hogeschool.
De feiten liegen er niet om: 61 procent van de Nederlanders heeft een chronische ziekte. Met als gevolg een groeiende zorgvraag en stijgende zorgkosten. Het is dus belangrijk om een gezonde en actieve leefstijl te ontwikkelen. Beweegsensoren kunnen daarvoor worden ingezet. Maar dan moeten de zorgprofessionals wel beschikken over de kennis, vaardigheden en de middelen om beweegsensoren in de begeleiding van patiënten in te zetten. Een gevarieerde groep van zorgprofessionals, managers, onderzoekers en docenten was naar De Haagse Hogeschool gekomen. Het eindsymposium beloofde de presentatie van een leermethodiek voor zorgprofessionals ter ondersteuning van de inzet van beweegsensoren, inspirerende presentaties en workshops. Met als doel: bewegen vanzelfsprekender en leuker te maken met de inzet van technologie.
Van weten naar doen
Het RAAK-Publiek-project Bewegen met Technologie heeft onderzoekers van de lectoraten Technologie voor Inclusief Bewegen en Sport en Revalidatie & Technologie van het Centre of Expertise Health Innovation bij De Haagse al veel ‘weten’ en een leermethodiek voor zorgprofessionals opgeleverd. De leermethodiek bestaat uit een e-learning en oefenopdrachten voor de professional. Maar hoe kom je dan tot ‘doen’? Hoe zorg je ervoor dat onder meer fysio- en ergotherapeuten op de werkvloer concreet met een smartwatch aan de slag kunnen? Dat studenten kennismaken met de ontwikkelde leermethodiek? Daar ging het over tijdens de presentaties en de workshops. Er werden ook kritische noten gekraakt: hoe voorkom je dat therapeuten te veel gaan leunen op de data van een smartwatch en daardoor te weinig oog en oor hebben voor wat de patiënt zegt te voelen?
Prototype
Wat het project concreet opleverde, was een prototype van een leermethodiek. Lieke Hollander en Jeroen Davids van het Centre of Expertise Health Innovation beschreven in hun presentatie hoe de onderzoekers te werk zijn gegaan. In die ontwikkelingsgang bleek direct al het grote belang om zo’n project in gezamenlijkheid te doen: mét zorgverleners en alle andere bij beweegtechnologie betrokken partijen.
Lieke: “We moesten in de ontwikkeling veel keuzes maken. Welke beweegsensor gingen we gebruiken? Voor welk type patiënt? Welk instapniveau moest de zorgprofessional hebben? Welke onderdelen moesten in de leermethodiek worden opgenomen en op welk online platform moest het worden geplaatst?” Nadat alle knopen waren doorgehakt, gingen de onderzoekers aan de slag. Jeroen: “We ontwikkelden de leermethodiek op basis van een Garmin-smartwatch. Met een e-learning en aanvullende opdrachten kunnen zorgprofessionals zich trainen in het gebruik ervan. De trainingstijd hebben we over vier tot vijf weken gespreid, zodat die zorgprofessionals ook echt de tijd krijgen om naast hun werkzaamheden hiermee bezig te gaan.”
Lessons learned
Een pilot waarin zes fysiotherapeuten en vier ergotherapeuten de leermethodiek en de smartwatch hebben uitgeprobeerd, leverde veel nieuwe inzichten op. Zo meldde een therapeut dat hij nu sneller patiënten gaat stimuleren om een eigen smartwatch te gebruiken en doelen daaraan te koppelen. Een andere therapeut zei dat een smartwatch inzetten bij patiënten met een cognitieve achterstand niet als passend voelde. Lieke: “De lessons learned voor ons waren dat je echt als therapeut uren moet inplannen om de tool te implementeren. En dat ergotherapeuten andere behoeften hadden dan fysiotherapeuten. Ergotherapeuten willen smartwatches inzetten voor het meten van belasting en belastbaarheid van patiënten, terwijl fysiotherapeuten deze vooral willen verbinden aan behandeldoelen.”
Technologie in de behandelkamer
Dat het implementeren van beweegsensoren in de praktijk kansen én uitdagingen biedt, bleek ook uit de twee andere projecten die die middag werden gepresenteerd. Aleid de Rooij en Desi Stokman-Meiland van revalidatiecentrum Basalt vertelden over het ‘Basalt in Beweging’-onderzoek. Er werd gepresenteerd hoe beweegdata behandelaren kunnen helpen om patiënten te ondersteunen tot duurzaam gezond beweeggedrag te komen. In een fieldtest met dertig CVA-patiënten vonden therapeuten de objectieve data een bruikbaar gespreksinstrument. Het zo efficiënt mogelijk organiseren van het activeren en uitlezen van de beweegsensor is een uitdaging waaraan wordt gewerkt.
Daniël Bossen en Nanette van der Spek presenteerden het AMSOS-project van de Hogeschool van Amsterdam. Uit dit project blijkt dat blended care – de combinatie van persoonlijke begeleiding en technologie – effectief kan zijn, maar dat de kwaliteit sterk uiteenloopt. Daniël: “Therapeuten missen vaak digitale competenties en vertrouwen om technologie in te zetten ter ondersteuning van hun behandeling. Daarom ontwikkelden we een praktijkgerichte scholing, waarna dit vertrouwen in eigen kunnen groeide bij fysio- en oefentherapeuten.”
Drie projecten, drie invalshoeken, één vraag: hoe ondersteun je professionals zo dat technologie in de behandelkamer ook écht wordt gebruikt? Niet de techniek blijkt het knelpunt, maar de implementatie in de praktijk: tijd, vertrouwen en vaardigheden.
Tijd, betrokkenheid en het waarom
Na de drie presentaties verspreidden de deelnemers zich over twee workshops. In de eerste ging het over het implementatieplan voor de leermethodiek en wat therapeuten in de praktijk tegenhoudt. Uit de pilot kwamen bezwaren als ‘patiëntenzorg gaat voor’ en ‘ik doe het niet in mijn eigen tijd’. In de tweede werkten deelnemers de e-learning door en gaven ze de onderzoekers kritische aanwijzingen mee. Daar botsten vrijheid en structuur: de een vindt het fijn overal te mogen beginnen, de ander wil meer volgorde. Eén vraag uit de zaal bleef hangen: “Kun je dit straks als therapeut zelf, als de onderzoekers er niet meer zijn?” Beide groepen kwamen op hetzelfde uit: tijd, betrokkenheid en aandacht voor het waarom bepalen of het lukt. Daarbij moet voorkomen worden dat het middel, de inzet van technologie, belangrijker wordt dan het doel, bewegen stimuleren bij patiënten met chronische aandoeningen.
Sleutel tot succes
Bij de borrel na afloop kwam aan verschillende statafels steeds dezelfde vraag terug: hoe zorg je dat dit écht gaat werken en landen in de praktijk? Een sluitend antwoord was er niet, wel globaal twee richtingen.
De eerste ligt dichtbij: de leermethodiek nu al opnemen in het onderwijs. Petra Siemonsma, lector Beweegzorg Eigen Regie en Gedragsverandering aan Hogeschool Leiden: “De methodiek is nu al wel zo gebruiksvriendelijk, dat we dit ergens in het curriculum van de opleiding kunnen verwerken. Maar het vergt nog wel veel energie om het daar dan ook echt te krijgen. Want niks gaat vanzelf. Dan blijkt ook dat het leunt op de energie die sommige onderzoekers erin willen blijven steken.”
De tweede richting vraagt meer tijd: een vervolgfinanciering om het resultaat uit te werken tot een bestendig product. Hans Bussmann, Associate Professor bij de afdeling Revalidatiegeneeskunde van het Erasmus MC, ziet dat als de grote uitdaging: “Hoe ziet de businesscase eruit? Want er is nu een prototype of een demonstrator zoals we dat noemen, maar de subsidie stopt. Wil je wat er nu ontwikkeld is echt op de markt brengen, dan moet er nog heel wat stappen worden gezet.”
In de woorden van Petra Siemonsma en Hans Bussmann klinkt in wezen dezelfde oproep door: het prototype is er; hoe dat wordt geborgd hangt af van wie het project verder draagt. De volgende stap is om een externe partij te vinden die de leermethodiek en de beweegtechnologie in de praktijk wil toepassen, doorontwikkelen en duurzaam beheren. Dat kan een onderwijsinstelling, zorgorganisatie of andere samenwerkingspartner zijn. Er wordt gewerkt aan een realistische businesscase: wie heeft baat bij het product, welke investering vraagt implementatie en wie neemt de verantwoordelijkheid voor onderhoud, scholing en verdere ontwikkeling? Die antwoorden zijn nodig om de leermethodiek door te ontwikkelen tot een duurzaam product voor de zorgpraktijk.
Het eindsymposium markeerde daarom geen eindpunt, maar een concrete start. De kennis, ervaringen en eerste producten liggen er. Nu is het aan onderwijs, onderzoek, zorgpraktijk om de volgende stap te zetten: samenwerken om van prototype naar implementatie te gaan, en van weten naar doen.