Digitale vaardigheden als sleutel tot de toekomst

Hoe digitaal vaardig zijn midden- en kleinbedrijven (mkb)? Zijn ze voorbereid op de toekomst? En misschien nog belangrijker: weten bedrijven eigenlijk wel wat ze níet weten? Deze vragen staan centraal in een praktijkgericht onderzoeksproject van De Haagse Hogeschool, uitgevoerd binnen het netwerk WE-IT / IT-verband Zuid-Holland (ITVZH). 

In ITVZH werken de lectoraten Smart Sustainable Manufacturing, Future Urban Systems en Data Science van De Haagse Hogeschool samen met bedrijven uit de bouw en maakindustrie. Samen maken zij digitale kennishiaten zichtbaar om ze vervolgens om te zetten in concrete oplossingen. De aanleiding is duidelijk. In beide sectoren spelen grote maatschappelijke uitdagingen, zoals de energietransitie, woningbouwopgave en circulaire productie. Tegelijkertijd kampen bedrijven met personeelstekorten door onder meer de vergrijzing. “We hebben gewoon minder mensen beschikbaar, terwijl er méér moet gebeuren”, zegt Lucas Mastenbroek, onderzoeker Future Urban Systems. “We moeten processen slimmer en efficiënter organiseren en daarin speelt digitalisering een cruciale rol.” 

Van gevoel naar inzicht

Veel mkb-bedrijven weten dat digitalisering belangrijk is, maar hebben geen helder beeld van wat dat concreet betekent voor hun organisatie. Waar begin je, als er honderden tools en technologieën beschikbaar zijn? En hoe bepaal je welke vaardigheden nodig zijn? Volgens Samuel Kernan Freire, onderzoeker Data Science, ligt daar precies de kern van het probleem: “Het gaat niet alleen om tools of infrastructuur, maar vooral om kennis. Wat missen bedrijven om die tools goed te gebruiken of om überhaupt de juiste keuzes te maken?” 

Combinatie van methodes

Om te achterhalen welke kennis het mkb precies nodig heeft, combineren de onderzoekers verschillende methodes: enquêtes, interviews, casestudies en labtesten. Zo is onder meer een enquête uitgezet onder tientallen bedrijven in de bouwsector, terwijl in de maakindustrie diepgaande gesprekken en pilotprojecten zijn uitgevoerd. Het resultaat is geen theoretisch model, maar een concreet beeld van waar bedrijven staan en waar ze naartoe moeten.

Praktijk als vertrekpunt

Wat het onderzoek onderscheidt, is de nadruk op toepassingen in de praktijk. In plaats van alleen te analyseren, ontwikkelen de lectoraten ook demonstraties en testopstellingen. Daarmee kunnen bedrijven direct ervaren wat digitale technologie voor hen kan betekenen. Een voorbeeld uit de maakindustrie is het automatisch genereren van werkinstructies op basis van 3D-modellen. “Dat is nu vaak een tijdrovend proces”, legt Rufus Fraanje, onderzoeker Smart Sustainable Manufacturing, uit. “Bedrijven verwachten dat dit met digitale technieken veel sneller kan. Wij onderzoeken hoe ze dat praktisch kunnen realiseren.” Een ander voorbeeld is kwaliteitscontrole met behulp van 3D-scans en vision-technologie. Daarmee kunnen complexe onderdelen automatisch worden gemeten en gecontroleerd. Iets wat nu vaak nog handmatig gebeurt. Ook in de bouwsector liggen kansen. Denk aan beter gebruik van data binnen projecten of het inzetten van AI om sneller informatie te vinden in grote hoeveelheden documentatie. “Alleen al het terugvinden van de juiste informatie binnen één bouwproject is vaak een enorme uitdaging”, aldus Lucas. 

Van inzicht naar actie

Het onderzoek levert naast inzichten ook concrete output op. Zo werken de lectoraten binnen project ITVZH aan een gevalideerde quickscan om de digitale volwassenheid van mkb-bedrijven te meten. Daarnaast ontwikkelen ze interventies, zoals trainingen, tools en bijeenkomsten, waarin bedrijven samen leren en experimenteren. Opvallend is dat bedrijven vooral behoefte hebben aan praktische, laagdrempelige vormen van leren. “Hands-on werksessies en korte trainingen worden het meest genoemd”, zegt Lucas. 

Digitale coördinatie

Maatwerkoplossingen kosten relatief veel tijd en capaciteit. Daarom zoeken de onderzoekers naar een middenweg: generieke modules die aansluiten op brede behoeften, maar wel toepasbaar zijn in de praktijk. Een veelbelovende richting is het opleiden van ‘digitale coördinatoren’ binnen bedrijven: medewerkers die als interne aanjager fungeren en kennis verder verspreiden. Ook wordt gekeken naar nieuwe vormen van onderwijs, zoals microcredentials en modulaire, arbeidsmarktgerichte cursussen.

Centrale toegang

Hoewel het project deze zomer afloopt, zien de onderzoekers het vooral als een beginpunt. Een belangrijke vervolgstap is het creëren van een centrale toegang voor het mkb: één plek waar zij terechtkunnen met vragen over digitalisering, trainingen en samenwerking. “Er zijn al veel initiatieven”, zegt Samuel, “maar het is versnipperd. Het helpt enorm als er één duidelijke ingang is voor bedrijven.” Ook samenwerking blijft essentieel. Binnen ITVZH werken onderwijs, overheid en bedrijfsleven samen om digitalisering structureel te versterken. Het doel is dat het mkb niet alleen technologisch bijblijft, maar ook strategisch vooruitkijkt. Rufus vat het als volgt samen: “Bedrijven willen echt innoveren, maar het moet wel praktisch en haalbaar zijn. Ons onderzoek helpt om die stap kleiner en concreter te maken.” 

Contact

Wil je meer weten over het project of samenwerken? Bekijk de projectpagina of neem contact op met een van onze onderzoekers:

• Rufus Fraanje (Lectoraat Smart Sustainable Manufacturing) 
• Lucas Mastenbroek (Lectoraat Future Urban Systems)
• Samuel Kernan Freire (Lectoraat Data Science)