Hogeschoolbibliotheek over AI

Op de AI-Hub voor medewerkers is alle informatie te vinden over AI en GenAI bij De Haagse Hogeschool, zoals het beleid, de basistraining en actuele ontwikkelingen.
De bibliotheek informeert over de mogelijkheden en voordelen maar ook nadelen en aandachtspunten bij het gebruik van (Gen)AI tools voor het vinden en gebruiken van informatie.

Mogelijkheden en voordelen

Het juiste gebruik van AI biedt voordelen voor studenten, docenten, medewerkers en onderzoekers.

  • Het is eenvoudiger en sneller mogelijk om trends en theorieën te identificeren, relevante literatuur te vinden en grote hoeveelheden informatie te ordenen en door te nemen.
  • Er zijn aparte tools, maar ook bestaande tools en bijvoorbeeld zoekinterfaces van databanken worden gaandeweg voorzien van (Gen)AI functionaliteiten.

Beperkingen, risico’s en nadelen

  • AI-tools zijn niet foutloos of vrij van vooroordelen en kunnen onjuiste, onvolledige of vertekende resultaten geven.
  • Er is onduidelijkheid over het intellectuele eigendom van de content. Het risico op plagiaat is bij AI groot.
  • Bij niet-goedgekeurde AI-tools zijn er geen waarborgen voor bescherming van privacy en auteursrecht. Upload daarom geen vertrouwelijke of gevoelige interne informatie, auteursrechtelijk beschermd materiaal of ongepubliceerde artikelen.
  • Menselijk inzicht blijft cruciaal, zeker bij contextueel begrip en ethische afwegingen.
  • Gratis tools hebben minder mogelijkheden of presteren beduidend minder dan de betaalde versies.
  • Het gebruik van GenAI heeft een grote negatieve milieu-impact.

Richtlijnen voor gebruik

Gebruik je AI om fragmenten van je tekst te genereren, dan moet je de AI-tools citeren. Bij proeflezen of onderwerp-oriëntatie hoeft dat niet. In deze richtlijnen staat hoe je AI-tools correct citeert.

Algemene GenAI tools

De meest bekende algemene Generatieve AI (GenAI) tools zijn ChatGPT van OpenAI, Copilot van Microsoft en Gemini van Google. Ze hebben een chat-functie en gebruiken zeer grote taalmodellen.

Voordelen
Deze tools zijn onder meer te gebruiken voor het geven van suggesties of feedback; voor het analyseren van informatie, het geven van voorbeelden en structuren of het genereren van teksten, afbeeldingen, tabellen en programmacode. In het kader van literatuuronderzoek kunnen ze ook ingezet worden om suggesties te krijgen voor geschikte termen (synoniemen en alternatieve termen in het Nederlands en Engels). Die vervolgens gebruikt kunnen worden in zoekacties bij databanken en zoeksystemen.
Het Duitse DeepL biedt betere vertaalkwaliteit dan ChatGPT, Google en Microsoft.


Beperkingen
Nota bene: GenAI-tools zijn géén zoekmachines en geen goed alternatief om betrouwbare informatie te vinden. De antwoorden worden gegenereerd op basis van statistiek. Omdat de resultaten niet volledig betrouwbaar zijn is verificatie noodzakelijk.

GenAI tools voor onderzoek 

Er zijn vele interessante GenAI onderzoekstools

Mogelijkheden

  • De tools kunnen putten uit grote hoeveelheden wetenschappelijke literatuur, wat uiteraard zorgt voor betere kwaliteit en betrouwbaarheid dan de data waar algemene GenAI tools gebruik van maken.
  • Enkele van de bekendste tools worden hier onder verder toegelicht.

Beperkingen

  • Voor literatuuronderzoek doorzoekt AI verschillende databronnen, maar de omvang en kwaliteit van de resultaten is lastig te beoordelen. Vaak wordt gebruik gemaakt van Semantic Scholar, een index van ruim 200 miljoen wetenschappelijke artikelen. Ondanks dat grote aantal is er géén sprake van volledigheid (zoals grijze literatuur, niet-geïndexeerde bronnen, boeken en niet-Engelstalige publicaties).
    Daarom zijn deze tools ongeschikt voor uitgebreide literatuur analyses zoals systematische reviews.
  • Net zoals bij het zoeken naar informatie via Google geldt dat je alleen toegang hebt tot openbare informatie. Je kunt misschien interessante informatie opsporen, maar hebt er nog geen toegang toe.
  • Om betrouwbare informatie te vinden kun je de bibliotheekbronnen gebruiken zoals de databanken en indexen zoals Web of Science. Daarnaast ook de openbare citatatie indexen Google Scholar, OpenAlex en Dimensions. De GenAI onderzoekstools zijn dus wel aanvullend te gebruiken.

Scite.ai
Scite.ai beoordeelt de betrouwbaarheid van wetenschappelijke beweringen en richt zich vooral op sociale en biomedische wetenschappen. Op een lijst van publicaties zie je welke citaties een stelling ondersteunen, tegenspreken of neutraal zijn. Ook kun je rapporten en visualisaties maken om citatiepatronen te analyseren en invloedrijke publicaties te identificeren. 

Scite.ai is geïntegreerd met Lean Library en kan met Google Scholar worden gebruikt. Daarnaast gebruikt het open toegangsbronnen, zoals OFS en PubMed. 

Elicit
Elicit is specifiek gericht op academisch onderzoek en helpt een onderzoek te stroomlijnen. In een tabel verschijnen een aantal artikelen met samenvattingen. Je voegt eenvoudig kolommen toe aan de tabel, zoals methodologie en aanbevelingen voor toekomstig onderzoek. Ook kan Elicit terugkerende thema’s en concepten identificeren in meerdere papers. 

Consensus
Biedt antwoorden met metadata en citaties, ideaal voor snelle inzichten maar minder geschikt voor systematische reviews door AI-variabiliteit (zelfde zoekvraag kan andere citaties of samenvattingen opleveren, ongeschikt voor systematische reviews).

Perplexity
Perplexity biedt real-time internettoegang voor vragen, analyses, informatieverwerking, samenvattingen, ideeën en gerichte onderzoeksvragen. 

Meer informatie 

In de collectie van de hogeschoolbibliotheek is ook veel informatie over (Gen)AI te vinden. Zoek in de catalogus met als trefwoord: kunstmatige intelligentie.

De databanken Springer Nature Link (e-books en artikelen) en O’Reilly (e-books, video’s en courses) bevatten diepgaande informatie in het Engels. Zoek bijvoorbeeld op: Generative AI of ChatGPT