Een eigen plek in een roerige tijd

“Je wilt als tiener niet altijd met je moeder, broertjes en zusjes op één kamer zitten.” Marianne van Bochove hoeft niet lang na te denken over de vraag waarom het project Creating a Place for and with Ukrainian Youth zo belangrijk is. Vanuit het lectoraat Grootstedelijke Ontwikkelingen werkt ze met Oekraïense jongeren op opvanglocaties in Den Haag en Zoetermeer aan een plek om te ontspannen en elkaar te ontmoeten.

Mee kunnen doen. Serieus genomen worden. Invloed uitoefenen. Dat is waar rechtvaardig samenleven voor Marianne over gaat. “Gelijke kansen betekent ook: structurele barrières wegnemen. Dan kun je als onderzoeker vragen stellen en noteren wat er misgaat, maar je kunt ook mét de jongeren gaan ontwerpen en bouwen. In dit project willen we mensen die weinig gehoord worden een stem geven en hen laten bepalen wat er gebeurt. En ja, natuurlijk verwerken we onze bevindingen ook in een rapport.” 

Als je jongeren vertrouwen geeft, gebeurt er veel goeds.

Bij opvanglocaties spelen vaak allerlei regels, onzekerheden en afhankelijkheden mee. Juist daarom vonden de onderzoekers het extra belangrijk om de jongeren op dit vlak verantwoordelijkheid te geven. Dat bleek prima uit te pakken. “Wij zijn geneigd vanuit risico’s te denken, maar als je jongeren vertrouwen geeft, gebeurt er veel goeds.” 

Eigen plek voor tieners

Het project begon in Den Haag, op een opvanglocatie voor mensen uit Oekraïne. Uit eerder onderzoek van docent-onderzoeker Stefanie Schuddebeurs was gebleken dat vooral tieners er behoefte hadden aan een eigen plek. Voor jonge kinderen waren er al speelruimtes, maar voor pubers eigenlijk niet. “Terwijl zij juist bezig zijn hun identiteit te ontwikkelen,” vertelt Marianne. “Als puber wil je niet voortdurend bij je familie zitten. Je hebt ruimte voor jezelf nodig.”

Een vrolijke muur en een tafeltennistafel

Samen met de jongeren ging het team aan de slag. Eerst met gesprekken en moodboards. Welke kleuren vind je mooi? Wat mis je hier? Daarna volgde het echte werk. Er kwam een tussenwandje in een bestaande zaal, en studenten Bouwkunde gingen met de jongeren aan de slag om de ruimte zelf op te leuken. Een paar meiden maakten bijvoorbeeld prachtige muurschilderingen. Met sponsorgeld van verschillende Rotary Club werden meubels bij de kringloop gekocht, evenals een tafeltennistafel en een projector.

De ruimte wordt inmiddels intensief gebruikt, precies zoals het idee was. Jongeren spreken er af, kijken er een filmpje of komen er pingpongen. Student-assistent Anastasiia Navaliana woont zelf op de opvanglocatie. Zij monitort als onderzoeker het gebruik van de ontmoetingsplek: voelen de jongeren eigenaarschap, houden ze de ruimte netjes? Het antwoord is ja. 

Ook in het weekend

De projectaanpak is bijzonder te noemen, met actief meewerkende jongeren en onderzoekers. “Soms ga ik er zelfs in het weekend heen. Je moet je een beetje aanpassen aan de agenda’s van de jongeren,” lacht Marianne. “Zo samen bezig zijn is heel waardevol. Die jongeren wonen ook maar toevallig bij elkaar en hebben niet per se een klik. Tijdens het bouwen voel je saamhorigheid ontstaan, tussen de jongeren onderling en ook tussen ons en hen.”

Overdekte buitenplek Zoetermeer

Datzelfde proces is nu gaande op de opvanglocatie in Zoetermeer, waar de jongeren iets ouder zijn en vaker man. Zij wilden een overdekte buitenplek om droog te kunnen zitten. Want ja, ‘Nederland is een mooi land, maar het regent elke 5 minuten’ had een van de jongens opgemerkt. Dus kozen ze samen een tuinhuis met een overkapping uit, dat ze nu in elkaar aan het zetten zijn. 

Als onderzoeker zie je soms bezwaren, maar dan geldt echt: de jongeren beslissen.

Meebewegen blijkt de kunst voor de onderzoekers. Marianne: “Je ziet soms bezwaren als je hun ideeën hoort. Zo hadden wij liever alleen een afdakje dan een af te sluiten schuurtje gezien. We willen het graag voor iedereen toegankelijk houden. Maar dan geldt echt: de jongeren beslissen. Het is hun plek.” 

Toch die andere kleur groen

Ook over de kleur van een net geverfde muur in Den Haag ontstond discussie. Groen, ja, maar niet déze kleur groen. “Dat lijkt klein”, zegt Marianne, “en we waren juist zo blij dat die verf erop zat. Maar het gaat erom dat jongeren ervaren: wij hebben zeggenschap gehad, dit is van óns.” En dus verfden de jongeren de muur in die andere kleur groen.

Meer lezen? Bekijk het nieuwsbericht over de opvanglocatie in Den Haag.