Studenten maken bevolkingsonderzoek toegankelijker in de wijk

Een uitnodigingsbrief rondsturen over bevolkingsonderzoek naar kanker lijkt doeltreffend. Maar wat als de ontvanger deze brief niet begrijpt of niet bekend is met preventieve kanker screening? Binnen het project Screening the Neighbourhoods vanuit de lectoraten Relationele Zorg en Grootstedelijke Ontwikkelingen gaan studenten van De Haagse Hogeschool, samen met onderzoekers en vrijwilligers op pad om  bevolkingsonderzoeken naar borstkanker en baarmoederhalskanker beter toegankelijk te maken voor vrouwen in kwetsbare omstandigheden. Zo kunnen álle bewoners in de wijk een geïnformeerde keuze maken over het wel of niet mee willen doen aan de preventieve screenings.  

Niet iedereen bereikt

Senior onderzoeker Anita Ham ziet het toegankelijk maken van systemen voor iederéén als een belangrijke voorwaarde voor rechtvaardig samenleven. “We hebben inmiddels wel medicijnen op maat, maar nog geen systemen op maat. Een rechtvaardige samenleving betekent ook een inclusief gezondheidszorgsysteem. We weten uit ons onderzoek dat de informatie in de uitnodigingsbrief voor preventieve kankerscreening niet bij iedereen aankomt om verschillende redenen. Dan is het belangrijk om anders te denken en te doen”.

Het is het belangrijk dat mensen in kwetsbare omstandigheden worden ondersteund om een geïnformeerde keuze te kunnen maken.

Mensen met andere taalvoorkeuren dan het Nederlands of die worstelen met een minimaal inkomen om rond te komen, zijn ondervertegenwoordigd bij de screenings voor borst- en baarmoederhalskanker. Anita licht toe: “Willen wij gezondheidsverschillen verkleinen, dan is het belangrijk dat juist die mensen in kwetsbare omstandigheden worden ondersteund om een geïnformeerde keuze te kunnen maken. Uiteindelijk kiezen vrouwen zelf of ze wel of niet mee willen doen om vroegtijdig kanker op te sporen.” 

Met zestien talen de wijk in

Het project Screening the Neighbourhoods startte in 2023 met een ZonMw subsidie vanuit de Haagse lectoraten Grootstedelijke Ontwikkelingen en Relationele Zorg. Inmiddels is het project stevig ingebed in de minor Oncologie van De Haagse. Daar zit volgens Anita een enorme kracht: “De Haagse Hogeschool heeft een grote diversiteit aan studenten. Soms gaan we met HHs-studenten en vrijwilligers van Mammarosa de wijk in en dan spreken we samen wel 16 talen. Dan kan je een verscheidenheid aan mensen bereiken, informeren en ondersteunen. We kunnen op deze manier toegang tot preventieve zorg vergroten.”

Zo zetten we samen kleine stappen in de richting van een rechtvaardige samenleving met een groot effect om gezondheidsverschillen te verkleinen.

Kleine stappen, groot effect

Volgens Anita spreekt het project de studenten aan omdat iedereen wel iemand kent die kanker heeft of heeft gehad. Studenten willen graag meewerken aan een concreet project. Zo zetten we samen kleine stappen in de richting van een rechtvaardige samenleving met een groot effect om gezondheidsverschillen te verkleinen.

Aanhaken bij bestaande netwerken

Screening the Neighbourhoods heeft een community aanpak in Den Haag, waarin docenten, onderzoekers en studenten samen met vrouwen, vrijwilligers en lokale organisaties bestaande sociale netwerken in kaart brengen. Anita: “Daarna sluiten we aan bij deze sociale netwerken om beter af te stemmen op de leefwereld van vrouwen. We weten verbindingen te maken en dat resulteert in persoonlijke contacten”. 

“Het succes zit niet alleen in wat er wordt gedaan, maar vooral ook in hoe het wordt georganiseerd. Deze structuur vormt het fundament waarop samen wordt gewerkt aan vertrouwen, invloed en duurzame verandering. Door de ervaringskennis van vrouwen in de wijk te verbinden met wetenschappelijke kennis, ontstaat een beweging van binnenuit die dichtbij, persoonlijk een duurzaam is. Op deze manier werken we samen aan een rechtvaardige samenleving”, vertelt Anita.

Meer brengen dan halen

“Voor duurzame verandering in gedrag en gezondheid, is het belangrijk dat de leefomgeving en sociale netwerken actief worden betrokken, licht Anita toe. “Zo weten wij bijvoorbeeld aan te sluiten bij een Hindoestaanse diabetici wandelclub en bij de Participatiekeuken in de wijk.” Het is dus in alle opzichten een win-win-situatie. “Wij halen niet alleen iets op, maar brengen ook iets terug in de wijk; het gaat immers om de hun eigen gezondheid”. 

Van Den Haag naar breder

De aanpak vanuit Screening the Neighbourhoods blijft niet onopgemerkt. Inmiddels heeft Bevolkingsonderzoek Nederland contact gezocht met de projectgroep. Anita: “We leren van en met elkaar door samen te komen met vrouwen, sleutelfiguren en samenwerkingspartners in een learning community.” Anita: “Wij willen nu, samen met Bevolkingsonderzoek Nederland, Mammarosa en onze studenten van De Haagse Hogeschool, duurzaam investeren in deze aanpak.”

Ook binnen De Haagse groeit het project door. Naast de inbedding in de minor oncologie zijn er plannen om studenten van andere opleidingen, zoals Communicatie en Bestuurskunde erbij te betrekken. Daarnaast wordt nagedacht over opschaling naar andere steden met duurzame samenwerking met andere hogescholen, zoals de Hogeschool Rotterdam en de Hogeschool van Amsterdam. 

Zelfs internationaal zijn er contacten gelegd. Anita: “Wij zijn al benaderd door een internationale projectgroep, actief op dit thema in Kenia. Momenteel verkennen we hoe we een internationaal vergelijkend onderzoek kunnen opzetten. Wij kunnen ontzettend veel wederzijds leren.”

Lees verder op de projectpagina van Screening the Neighbourhoods