Wat kan de Nederlandse politie leren van Europa over de aanpak van milieucriminaliteit?

Van de politie in heel Europa wordt steeds meer verwacht bij de aanpak van milieudelicten. Dr. Anna Matczak, onderzoeker bij het lectoraat Multilevel Regulation van het Centre of Expertise Global and Inclusive Learning, onderzocht hoe Frankrijk, Spanje en Zweden dit aanpakken, en wat Nederland daarvan kan leren. Haar rapport is nu verschenen in de reeks Politie & Wetenschap.

De klimaatcrisis en de natuur onder druk zorgen ervoor dat er steeds meer milieuregels bij komen. Daarmee groeit ook de rol van de politie bij de handhaving ervan. Maar hoe bouw je als politieorganisatie de kennis en capaciteit op om milieucriminaliteit effectief aan te pakken?

Onderzoek in drie landen

Begin 2025 deed Matczak veldwerk in Frankrijk, Spanje en Zweden, samen met partners als CESDIP, de milieu-eenheid SEPRONA van de Guardia Civil en het Institute for Future Studies. In totaal werden 70 professionals en academici geïnterviewd. Dr. Sylvia I. Bergh (onderzoeker uit hetzelfde lectoraat en mede-aanvrager van het project) speelde een belangrijke rol bij het onderzoeksvoorstel en de opzet, en droeg bij aan de dataverzameling, onder meer met interviews in het Frans.

Meer over de opzet en partners lees je op de projectpagina “Aanpak van milieucriminaliteit: lessen uit Europa”.

Ambitieus, maar beperkt

De handhavingsmodellen verschillen per land, maar overal lopen politie en partners tegen vergelijkbare structurele knelpunten aan. Nederland heeft een geavanceerd systeem waarin bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving samenkomen. Toch blijven er uitdagingen: specialistische expertise opbouwen, dubbel werk verminderen en de samenwerking tussen instanties verbeteren.

Vier aanbevelingen

Het rapport doet vier aanbevelingen aan de Nederlandse politie:

1. Vergroot de kennisbasis over milieucriminaliteit.
2. Meet de impact en prestaties van milieuhandhaving.
3. Benader onderzoek naar milieucriminaliteit als een leerproces dat tijd en ruimte vraagt.
4. Versterk de internationale samenwerking en opleiding, binnen de EU en daarbuiten.

De belangrijkste boodschap: expertise bouw je niet in één nacht op, en ook niet met een nieuwe reorganisatie. Effectieve handhaving vraagt tijd en blijvende investering.

Download het rapport

Het volledige rapport De aanpak van milieudelicten door de politie in Europa: Strategische lessen voor de Nederlandse politie is in het Nederlands en het Engels beschikbaar en gratis te downloaden.

Download het Nederlandse rapport hier.
Download het Engelse rapport hier.