Als het schuurt in de klas: Relational Peer Mediation

Een opmerking die verkeerd valt, een discussie die ontspoort, een stilte die blijft hangen. Veel docenten en studenten herkennen het: maatschappelijke spanningen komen de klas binnen. Maar hoe maak je dat ongemak bespreekbaar, en hoe leer je er samen van? Binnen het Centre of Expertise Global and Inclusive Learning zocht het lectoraat Multilevel Regulation naar het antwoord, samen met lectoraat Inclusive Education & Global Citizenship. Het resultaat: Relational Peer Mediation (RPM).

Een voorbeeld uit het Haagse onderwijs

In een jaargroep schuurde het al een tijd tussen studenten. Mi Jung van der Velde, senior docent, lerarenopleider en onderzoeker, werd gevraagd om als pilot in te springen.

Ze begon met een plenaire sessie over wat ongemak met je doet. "Controversiële onderwerpen raken aan identiteit, en daardoor aan emoties", legt ze uit. "Ik maakte onderscheid tussen je ongemakkelijk voelen en je onveilig voelen. In ongemak zit juist ruimte om te leren, omdat je je eigen aannames gaat bevragen."

Dat werd voelbaar toen ze het over microagressies had. Neem een opmerking als "Wat spreek jij goed Nederlands" tegen een Nederlander met een migratieachtergrond: misschien goed bedoeld, maar de impact telt, ongeacht de intentie. Sommige studenten herkenden het meteen, anderen vonden dat mensen tegenwoordig wel erg gevoelig zijn. "De training gaf ze woorden voor de impact van opmerkingen en gebaren."

Daarna ging de jaargroep in kleine groepen aan de slag met Story Sharing. Iedereen kreeg de kans om te spreken en te luisteren, zonder onderbroken te worden. "Sommige studenten merkten dat ze niet de enige waren die zich soms wat verloren voelden tussen de luidste stemmen. En dat niet weten ook oké is."

Volgens studenten en docenten is de groepsdynamiek daarna verbeterd. Niet iedereen was meteen overtuigd: sommige studenten vonden een kring met een praatstok te "therapeutisch". De docenten van de opleiding ontwikkelden daarom eigen varianten. "Het is maatwerk, steeds samen met de opleiding."

Van pilot naar curriculum

Ook Jikke Verheij, opleidingsmanager, ziet het effect. Bij Bestuurskunde & Overheidsmanagement en IPPL werken ze sinds vorig jaar met RPM. "Studenten waren eerst sceptisch, maar het bleek een van de waardevolste modules van het jaar. Ze konden het ook toepassen in andere vakken en bij het samenwerken." Bij Bestuurskunde & Overheidsmanagement is de methode inmiddels een vast onderdeel van het tweede jaar, en komt ze al aan bod in de introductie van het eerste jaar. Het model geeft studenten handvatten om samen te werken wanneer er tegenstrijdige ideeën naar voren komen. We zien dat het helpt om polarisatie tegen te gaan."

Wat is RPM?

Wat Mi Jung deed, is precies waar Relational Peer Mediation om draait: ongemak niet wegpoetsen, maar het gebruiken als startpunt om van en met elkaar te leren.

Barbara Warwas, lector Multilevel Regulation, ziet het dagelijks: polarisatie en spanningen in de wereld zijn ook in het onderwijs voelbaar. Als dat ongemak niet wordt besproken, groeien de spanningen. Tegelijk geven veel docenten en studenten aan dat ze niet goed weten hoe ze zo'n gesprek aangaan. Daarom startte ze in 2025 het Comenius-project Relational Peer Mediation samen met Naomi van Stapele, toen lector Inclusive Education. Nu zet ze de volgende stap met Wâtte Zijlstra en Guusje Tavecchio van het lectoraat Inclusive Education & Global Citizenship: van ontwikkelen naar toepassen in de praktijk.

RPM biedt docenten en studenten praktische werkvormen om ongemak bespreekbaar te maken. Die kun je gebruiken in de gewone les, maar ook als er een conflict is. De aanpak bestaat uit vier praktijken:

• Story Sharing: ervaringen en verhalen met elkaar delen.
• Critical Dialogues: gesprekken waarin je verschillende perspectieven samen onderzoekt.
• Trainingen conflictcompetentie: vaardigheden om met conflicten en spanningen om te gaan.
• De RPM Clinic: een plek waar studenten en docenten terechtkunnen als het schuurt.

De aanpak bouwt voort op de 'pedagogiek van het ongemak' en op peer mediation. "Het doel is eigenlijk heel eenvoudig", zegt Warwas. "We leven en werken allemaal in relatie tot anderen. Die relaties willen we voor studenten en docenten makkelijker maken."

In het voorbeeld van Mi Jung zie je die bouwstenen terug. Ze maakt onderscheid tussen ongemak en onveiligheid, en laat ruimte voor emoties. En ze bevraagt dominante verhalen en structuren, een van de kernelementen uit het RPM-wiel. "Praten over subtiele vormen van alledaags racisme of seksisme roept soms precies het ongemak op dat nodig is om te groeien", zegt Mi Jung. Bij Story Sharing draait het om luisteren zonder te onderbreken, zodat iedereen gehoord wordt.

Meer over het project lees je op de projectpagina.

Ook voor studenten

RPM is ontwikkeld vanuit de ervaringen van studenten zelf: het model is gebaseerd op ongemakkelijke situaties die zij in de klas meemaakten. Studenten zijn dan ook de belangrijkste doelgroep, en ze denken actief mee. In het projectteam zitten studentleiders van drie verschillende faculteiten. 

"Welke richting je ook kiest, conflictvaardigheden helpen je om jezelf en anderen beter te begrijpen", zegt Alexandra Albei, student International and European Law en betrokken bij het project. "Wat ik het mooist vind, is dat we samen een plek maken die echt voor studenten is bedoeld. Waar hun zorgen worden gehoord en waar ze leren om conflicten constructief aan te gaan."

Waarom het ertoe doet

De Haagse wil een inclusieve en veilige leeromgeving zijn. RPM sluit daarop aan en werkt samen met het programma Sociale Veiligheid & Inclusie.

"RPM raakt de kern van onze ambities voor interdisciplinair en inclusief onderwijs, zoals die staan in de Kennisagenda, het Instellingsplan en de Onderwijsvisie", zegt Willem van Nieuwkerk, directeur BRV. "En het vult het werk van het sociale-veiligheidsteam aan."

Het project laat bovendien zien waar het Centre of Expertise Global and Inclusive Learning in zijn onderzoek voor staat: transformatief leren.

Wat komt er dit jaar?

Dit studiejaar gaat RPM van ontwikkeling naar praktijk:

• Trainingen voor docenten en studenten, om vaardiger te worden in het bespreekbaar maken van ongemak.
• Een handboek waarin de RPM-methode en praktische technieken uitgebreid worden uitgelegd. Dit jaar verschijnt een eerste versie.
• De derde Comenius RPM-conferentie, in juni 2027.
• De RPM Clinic, die in april 2027 opent voor studenten en docenten.

Herken je zulke spanningen in je eigen klas? "Neem gerust contact met ons op", zegt Mi Jung. "We kunnen thema's behandelen als migratie, racisme en discriminatie, de manosphere of elk ander onderwerp dat spanning oproept."

Wil je meer weten, of meedoen aan een training? Neem contact op met het projectteam via [email protected].