Motieven van stemmers en niet-stemmers onderzocht

Onderzoekers verkennen waarom bewoners wel of niet stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen en hoe verschillen in opkomst en vertegenwoordiging tussen wijken verkleind kunnen worden.

Als we willen begrijpen waarom mensen afhaken van de lokale politiek, moeten we letterlijk de wijk in en luisteren naar hun verhalen. Juist daar ontstaan inzichten voor een inclusievere democratie.

– Marianne van Bochove

Inleiding

In dit project onderzoeken de lectoraten Grootstedelijke Ontwikkelingen en Public Governance samen met Universiteit Utrecht en Experts in Media en Maatschappij (EMMA) waarom bewoners wel of niet stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen. Het onderzoek richt zich op verschillen tussen wijken in Den Haag, Almere, Weert en Oldambt en verkent hoe de afstand tussen burger en gemeentepolitiek verkleind kan worden.

Achtergrond project

De opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen ligt al jaren lager dan bij landelijke verkiezingen. Bovendien bestaan grote verschillen tussen wijken: waar in sommige buurten meer dan 75 procent stemt, blijft de opkomst elders rond de 25 procent steken. Het project bouwt voort op eerder onderzoek na de verkiezingen van 2022 en onderzoekt wat sinds 2026 veranderd is of juist hetzelfde is gebleven.

Doel

Inzicht verkrijgen in stemgedrag en handelingsperspectieven ontwikkelen om verschillen in opkomst en vertegenwoordiging te verkleinen.

Doelgroep

Het onderzoek richt zich op gemeenten, beleidsmakers, onderzoekers en maatschappelijke organisaties die werken aan lokale democratie en inclusieve vertegenwoordiging. Daarnaast zijn bewoners en lokale sleutelfiguren belangrijke deelnemers binnen het onderzoek.

Methode

Onderzoekers voeren vergelijkend kwalitatief onderzoek uit in verschillende wijken binnen vier gemeenten. Via straatgesprekken met bewoners en diepte-interviews met lokale sleutelfiguren, zoals wijkagenten en jongerenwerkers, worden ervaringen en perspectieven verzameld.

Resultaten

Het project levert een rapportage over vier gemeenten, presentaties per gemeente en een hoofdstuk in het rapport Lokaal Kiezersonderzoek op. Daarnaast bouwt het onderzoek voort op eerdere publicaties over lage opkomst, niet-stemmers en vertegenwoordiging in onder meer Rotterdam en Den Haag.

Impact

Het onderzoek draagt bij aan beter begrip van verschillen in politieke participatie en vertegenwoordiging tussen wijken. De inzichten helpen gemeenten en maatschappelijke organisaties om beleid en interventies te ontwikkelen die de betrokkenheid bij lokale democratie versterken en de afstand tussen inwoners en gemeentepolitiek verkleinen.

Meer informatie

Eerdere publicaties uit dit onderzoeksprogramma zijn onder andere:

Start- en einddatum

Maart 2026 – november 2026

Financiering

Het onderzoek wordt gefinancierd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Daarnaast financieren de gemeenten Den Haag, Almere en Oldambt verdiepend lokaal onderzoek.

Samenwerking

Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met:

Universiteit Utrecht
Experts in Media en Maatschappij (EMMA)
De Haagse Hogeschool

Binnen De Haagse Hogeschool werken de lectoraten samen:

Team

De Haagse Hogeschool

Marianne van Bochove
Christine Bleijenberg
Arjan Hoeblal
Isa Huizinga
Selin Ergin
Hanar Sabir

EMMA

Merel van Rees
Hans Moors
Ton Baetens
Koen Gruijters

Universiteit Utrecht

Hans Vollaard

Contact

Marianne van Bochove
[email protected]