De quarantaineblog door Ruud Schapenk

Laat ik vooropstellen dat de coronacrisis nu al de grootse mondiale crisis is sinds de Tweede Wereldoorlog. Nu we dat hebben vastgesteld kunnen we ook zeggen dat de coronacrisis ons veel leert over de wereld waarin wij leven. Niet alleen voor virologen en epidemiologen is dit een heel interessante tijd, ook voor bestuurskundigen levert dit veel nieuwe inzichten op. Het klinkt als “Wij van WC-Eend…”, maar de coronacrisis is simpelweg enorm spannend en interessant om te volgen. Twijfel jij nog over de relevantie van een studie Bestuurskunde? Vind je het lastig om jezelf te oriënteren zonder de open dagen? Volg dan deze blog de aankomende weken om te zien hoe een docent Bestuurskunde naar de coronacrisis kijkt. Los van dit stukje product-placement en de start van mijn carrière als influencuer, is deze blog voor mij een manier om mijn inzichten te delen en mijn thuisquarantaine nuttig te besteden.

Foto bij blog bestuurskunde https://unsplash.com/@edwinhooper In deze blog zal ik beschrijven hoe ik de verschillende disciplines binnen de Bestuurskunde terugzie komen tijdens deze coronacrisis. Want ja, Bestuurskunde is een multidisciplinaire studie. Dat wil zeggen dat de opleiding Bestuurskunde is opgebouwd uit andere disciplines als sociologie, politicologie, recht, economie en organisatiewetenschappen. Samen vormen deze elementen Bestuurskunde. Vanuit deze blik kijk ik naar het dagelijkse coronanieuws en schrijf ik zo nu en dan mijn gedachten op in deze blog. Om dat enigszins gestructureerd te doen, zal ik mijn blog opbouwen in vijf vaste rubrieken die iedere blog terugkeren. Komt ‘ie…

1)    “De betrouwbare overheid” – de publieke dimensie
Wat mij opvalt in deze crisis is hoe de overheid en de publieke sector erin slagen om het vertrouwen van de burger te winnen. De afgelopen jaren klonk er vooral kritiek op de overheid. Soms was deze kritiek terecht, denk aan de toeslagenaffaire, zoekgeraakte bonnetjes en politici die de integriteitsregels aan hun laars lappen. Soms was deze kritiek niet terecht of discutabel, denk dan aan stikstofmetingen die gemanipuleerd zouden zijn, het NOS Journaal dat feiten zou verdraaien en politici en ambtenaren die enkel zakkenvullers zouden zijn. Gedurende de coronacrisis klinkt er echter vooral lof voor de bewindslieden die in beeld verschijnen. De vertrouwenscijfers van bewindslieden schommelen normaal rond de 50% en schieten nu richting de 75%. We klappen massaal voor het zorgpersoneel, krijgen herwaardering voor de leraren nu we thuisonderwijs moeten geven en beseffen dat een betrouwbare overheid cruciaal is in tijden van crisis. Dit “rally round the flag” gevoel is een bekend fenomeen in tijden van crisis. Het is afwachten of het vertrouwen blijft als de sterftecijfers stijgen…

2)    “It’s the economy, stupid” – de economische dimensie
Naast een gezondheidscrisis lijkt het coronavirus ook te gaan zorgen voor een economische crisis. Veel sectoren liggen volledig stil, met enorme gevolgen. De overheid heeft razendsnel besloten de getroffen sectoren financieel te ondersteunen, maar tegen welke prijs? Hoe lang onze ‘intelligente lockdown’ precies gaat duren weet nu nog niemand, maar dat dit gevolgen gaat hebben voor onze economische groei en de staatsschuld staat wel vast. Bill Clinton won ooit de Amerikaanse presidentsverkiezingen met de inmiddels klassieke slogan ‘it’s the economy, stupid’. Voorlopig is het nu nog ‘corona first’, maar hoe lang gaat het duren voordat de oude slogan van Bill weer van stal gehaald kan worden?

3)    “Het politieke virus” – de politieke dimensie
De debatten in de Tweede Kamer zijn geschrapt, politici roepen op tot eenheid en andere agendapunten verdwijnen naar de achtergrond. Over een jaar zijn er echter Tweede Kamerverkiezingen en dat deze coronacrisis daar een rol in gaat spelen lijkt me duidelijk. De PVV en FvD hekelden in de eerste twee weken de aanpak van het kabinet, maar lijken daardoor te zakken in de peilingen. Premier Rutte manifesteert zich als leider van het land en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge komt volop in beeld als potentiële lijsttrekker van het CDA. Krijgt het kabinet de crisis echter op tijd onder controle voordat de oppositie kansen ruikt om toe te slaan? We gaan het zien…

4)     “Communicatie is key“  – de communicatie dimensie
In tijden van crisis is het belangrijk om helder en duidelijk te communiceren. Mensen snakken naar informatie en willen weten welke nieuwe maatregelen het virus moeten indammen. Een heldere communicatie vanuit de overheid zorgt daarnaast voor vertrouwen en eenheid in het land. De tv-toespraken van premier Rutte en koning Willem-Alexander straalden dan ook ernst, maar ook eensgezindheid uit. Na de ‘mislukte’ persconferentie waarin de ‘intelligente lockdown’ werd afgekondigd, bleven we echter achter met een boel vraagtekens. De communicatie over het effect van de genomen maatregelen zal ontzettend belangrijk zijn voor het begrip en vertrouwen onder de Nederlandse bevolking.

5)    “Mondkapjesdiplomatie en een Europese burenruzie” – de internationale dimensie
De coronacrisis zorgt wereldwijd natuurlijk voor de nodige uitdagingen. Ook in de diplomatie zien we  een aantal interessante ontwikkelingen. Zo zien we een heuse Europese ruzie waarin ons land de hoofdrol speelt. De Zuid-Europese landen verwijten Nederland een gebrek aan Europese solidariteit door eisen te stellen aan financiële steun. Zet deze coronacrisis onze Europese eenheid op het spel? Of overleven we na de Eurocrisis en de Brexit ook deze storm? Buiten ons continent zien we dat het coronavirus nu hard toeslaat in de Verenigde Staten. Tegelijkertijd zien we China, het land waar het virus begon, een dominante positie innemen in de internationale coördinatie en hulp aan andere landen. Betekent deze ‘mondkapjessdiplomatie’ een verschuiving in de machtsbalans tussen de VS en China?

En? Vind jij dit net zo interessant als ik? Herken je de verschillende dimensies die deze crisis zo gevaarlijk, maar ook zo interessant maakt? Ja? Dat is mooi, want dan is de studie Bestuurskunde wellicht wat voor jou. Voel je vrij om contact op te nemen met mij of een van mijn collega’s over de opleiding Bestuurskunde bij De Haagse Hogeschool. Nog niet overtuigd? Blijf dan lezen, want ik schrijf iedere week een update!