Bevrijdingsfestival: “Ik vind vrijheid een complex begrip”

Hoe kijken Haagse ouderen en kinderen naar vraagstukken als oorlog en vrede? En hoe is het om een oorlogsgebied te ontvluchten om in een ver land een nieuw leven op te bouwen en de vrijheid te ervaren? Onder het motto ‘Vier de vrijheid’ kwamen deze thema’s aan bod tijdens het Bevrijdingsfestival dat op 20 april op De Haagse op het programma stond. “De grenzen van mijn vrijheid beginnen waar de vrijheid van een ander ophoudt.”

Bevrijdingsfestival 1

Het festival bood een gevarieerd programma. Zo konden studenten hun muzikale talenten beproeven tijdens een muziekworkshop, in gedichten en teksten hun gedachten over het thema bevrijding delen en in gesprek gaan met voormalige vluchtelingen. Het festival werd geopend door Mariska van Andel, maatschappelijk en cultureel ondernemer en oud-studente Culturele en Maatschappelijke Vorming aan De Haagse. Zij schrijft een boek waarin de getuigenissen staan van oud-bewoners van Mariahoeve die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt. Het boek is ook voorzien van verhalen, illustraties en gedichten van kinderen, waarin zij hun fantasie over het thema oorlog en vrede de vrije loop laten. “Ik ben de wijk ingegaan op zoek naar mensen die nog over deze tijd kunnen vertellen. Ook heb ik gesproken met vluchtelingen”, vertelt Mariska. “Er zijn veel ouderen die de oorlog hebben meegemaakt, maar in de buurt wonen ook veel gezinnen met jonge kinderen en jongeren met een etnische achtergrond. Door hun verhalen te verzamelen en kinderen tekeningen te laten maken, wilde ik deze groepen met elkaar in gesprek laten gaan.”

Verhalen over oorlog en vrijheid

Het moet een boek voor en door de wijk worden, vertelt Mariska. “Ik verzamel veel verhalen, gedichten, en gebruik veel illustraties, omdat niet iedereen niet even goed Nederlands begrijpt. De oorlog krijgt natuurlijk een plek, maar het boek gaat vooral over de vrijheid. De getuigenissen van oud-bewoners zijn allemaal uniek, want iedereen heeft de oorlog op zijn manier ervaren. Toch delen veel ouderen dezelfde herinneringen. Zoals de Zweedse luchtmacht die brood boven Den Haag dropte en het bombardement van Bezuidenhout, dat aan Mariahoeve grenst. Hierbij kwamen 500 mensen om het leven en veel inwoners moesten vluchten”, zegt ze. “Voor de kinderen is de oorlog ver weg, maar ze vinden het wel belangrijk dat er vrijheid is en het nooit weer oorlog wordt. Vrijheid betekent voor elk kind iets anders. De vrijheid om te kunnen dansen, omgaan en spelen met wie je wil, maar vooral om te kunnen zijn wie je bent.”

Een land in staat van oorlog

Ewing Amadi Salumu (42) sluit ’s middags het festival af met zijn indrukwekkende verhaal. Hij ontvluchtte Kongo in 2009 om later met zijn vrouw en drie kinderen een nieuw bestaan op te bouwen in Nederland. Nu studeert hij Communicatie aan De Haagse Hogeschool. Ewing groeide op in een land dat nog altijd in een staat van oorlog verkeert. Kongo ging 32 jaar lang gebukt onder de dictatuur van Mobutu. Een periode waarin miljoenen mensen op de vlucht sloegen vanwege geweld en repressie. “Toen Kabila president van de Democratische Republiek Kongo werd, leek het alsof er een nieuw tijdperk aanbrak, maar dat was een droom. Hij heeft geen einde gemaakt aan de burgeroorlog in ons land”, vertelt Ewing. “In Kongo is geen vrijheid. De bevolking leeft voortdurend in angst. In Nederland kan ik rustig over straat lopen zonder dat iemand mijn identiteitsbewijs vraagt. Dat is in Kongo ondenkbaar.”

Vrij om te kiezen

Ewing schetst een somber beeld van een land waarin de grootste VN-vredesmacht ter wereld - zo’n 20.000 militairen - lijdzaam toeziet hoe talloze burgers, activisten en journalisten het slachtoffer worden van repressie. “Ik was journalist en er zijn destijds twee goede vrienden van me vermoord. We werkten samen als journalist bij de Verenigde Naties. Ik stond op de zwarte lijst en was bang dat ook ik vermoord zou worden. Daarom besloot ik mijn land te verlaten.” Na zijn komst in Nederland brak een moeilijke tijd aan. “Ik moest een nieuw leven opbouwen en mijn verleden en werk vergeten. Maar achter de schermen ben ik altijd journalist gebleven. Ik heb mijn pen en papier en wil iets betekenen voor de mensen die ik achter heb gelaten.” Sinds zijn vertrek uit Kongo is Ewing ‘altijd onderweg’. “In mijn hoofd en hart ben ik nog altijd in Kongo. Ik heb nog contact met ngo’s en de oppositie. Hoewel ik nu in vrijheid leef, vind ik vrijheid wel een complex begrip. De grenzen van mijn vrijheid beginnen waar de vrijheid van een ander ophoudt. Ik voel me vrij als ik mijn eigen keuzes kan maken zonder me bedreigd te voelen.”