Civic Technology: versterk de burger door innovatieve technologie

Wat wordt het ‘nieuwe normaal’ ná de COVID-19-pandemie? Voor velen een spannende vraag. Vanuit China komt het idee om alle wereldburgers een gezondheidspaspoort te geven. Een QR-code daarin moet officials in staat stellen te controleren of iemand gezond is. Technisch kan het, maar wíllen we het ook? Dat is precies de vraag die ook boven het onderzoeksterrein van Jos van Leeuwen hangt. Hij hield op 4 november zijn digitale intreerede als lector Civic Technology. Een gesprek over drie boeiende onderzoekslijnen.

Jos Civic Technology

“Ik kijk met veel plezier op 4 november terug. De vele reacties bevestigen de maatschappelijke impact van civic technology. Zeker in deze pandemie. Als ik vorig jaar had gezegd, dat de technologie tot daadwerkelijke vernieuwing kan leiden, hadden mensen dat opgevat als een holle frase van een lector Civic Technology. Nu ervaren mensen persoonlijk welke belangrijke rol technologie speelt om met elkaar in contact te blijven.”

Burgerschap versterken
Het lectoraat Civic Technology is binnen De Haagse Hogeschool onderdeel van de faculteit IT & Design en het kenniscentrum Governance of Urban Transitions. In zijn intreerede laat Jos van Leeuwen zien welk onderzoek zijn lectoraat de komende jaren gaat doen. Samengevat in vier woorden houdt hij zich bezig met technologie voor het burgerschap. Technology driven en citizen centered. Met als doel het burgerschap van mensen te versterken door (nieuwe) technologie.

Mensen laten zich vaak leiden door technologische vernieuwing. “Zo heeft Silicon Valley bepaald dat wij allen op social media zitten. Draai het eens om: hoe willen we zélf de technologie inzetten in het publieke domein?”

Onderzoekslijnen
Vanuit dat perspectief houdt het lectoraat zich bezig met 3 onderzoekslijnen: 1) Smart Technology in Public Spaces, 2) Sociotechnical Transitions en 3) Deliberative Media. In de eerstgenoemde lijn experimenteert het lectoraat met een sprekende lantaarnpaal. In de tweede lijn bestudeert het lectoraat kritisch-creatief welke impact interactieve innovaties hebben op de maatschappij. En in de laatste lijn onderzoekt het lectoraat hoe digitale technologie burgerparticipatie mogelijk kan maken, als aanvulling op wat fysiek al gebeurt.

Sprekende lantaarnpaal
Een sprekende lantaarnpaal om de interactie tussen burger en overheid te bevorderen? Blijft de wijkagent dan toch geen betere optie? Jos van Leeuwen: “Natuurlijk, maar die wijkagent kan net ergens anders zijn. Zo’n lantaarnpaal staat er altijd, als vertegenwoordiger van de gemeente of het wijkberaad. We willen het ding maken en daarmee experimenteren. Op grond van de reacties kijken we welke technologie we daarvoor ontwerpen.”

De meeste urgentie heeft de onderzoekslijn Deliberative Media. Deze wil mensen versterken in democratische processen. “Deliberatieve democratie wordt steeds meer gezien als een serieuze vernieuwing van onze lokale en nationale bestuursvorm, een directere vorm van inspraak. Als mensen, voordat ze deelnemen aan een peiling, eerst met elkaar beraadslagen, in gesprek gaan, argumenten en meningen uitwisselen, dan geeft die peiling een veel correcter beeld van wat zij daadwerkelijk willen. Wij onderzoeken de toepassing van bestaande technologie én de ontwikkeling van nieuwe technologie om dat gesprek, die beraadslaging online mogelijk te maken.”

Publieke waarden
Boven de drie onderzoekslijnen hangt de vraag in hoeverre het doel dat wordt nagestreefd in overeenstemming is met de publieke waarden. “Dat is een moeilijke vraag. Want onze publieke waarden veranderen steeds. Bij technologische innovaties denken we vaak alleen vanuit mogelijkheden. Maar zo eenvoudig is het niet. Dat gezondheidspaspoort uit China is een mogelijkheid. Maar willen we het wel?”

“Onderzoek doen naar civic technology is kijken hoe we mensen door technologie bij elkaar kunnen brengen die elkaar nu nog niet weten te vinden. Hoe kunnen zij beter gaan communiceren? Hoe breng je hen werkelijk tot elkaar? Wat hebben zij nodig om elkaar echt beter te begrijpen? Daar willen we als lectoraat grote stappen in maken.”

Dromen, denken en bouwen
Jos van Leeuwen is opgeleid als bouwkundige. Hij ziet overeenkomsten tussen zijn lectoraat en een architect. “De laatste staat in een weiland en droomt om zich heen het gebouw dat er nog niet is. Vervolgens gaat hij met allerlei mensen een proces in om zijn droom te realiseren. In mijn onderzoeksgroep zitten designers, technici, sociologen, bestuurskundigen en een filosoof. Zij dromen allemaal met mij mee om een project vorm te geven.”

“Civic technology is een complex vakgebied, waarin veel disciplines bij elkaar komen. Ik nodig iedereen uit, zeker ook studenten uit de breedte van de hogeschool, om vanuit de eigen discipline mee te dromen, denken en bouwen aan civic technology.”

Wil je de intreerede van Jos van Leeuwen terugzien?
Ga naar: https://civictechnology.nl/